جرمی شی یرمر ازجمله فیلسوفان مشهور لیبرتاریان که سال ها در دانشگاه ادینبورگ، فلسفه و در دانشگاه منچستر، نظریه سیاسی تدریس می کرد. همچنین مدیر مطالعات مرکز سیاست گذاری در لندن و استاد مدعو در دانشگاه جرج ماسون بوده سپس تا زمان بازنشستگی در اواخر سال ۲۰۱۳، در دانشگاه ملی استرالیا فلسفه تدریس کرده است.

جرمی شی یرمر ازجمله فیلسوفان مشهور لیبرتاریان که سال‌ها در دانشگاه ادینبورگ، فلسفه و در دانشگاه منچستر، نظریه سیاسی تدریس می‌کرد. همچنین مدیر مطالعات مرکز سیاست‌گذاری در لندن و استاد مدعو در دانشگاه جرج ماسون بوده سپس تا زمان بازنشستگی در اواخر سال ۲۰۱۳، در دانشگاه ملی استرالیا فلسفه تدریس کرده است.

او علاقه پژوهشی خود را فلسفه اجتماعی و عقلانیت انتقادی تعریف کرده است. اندیشه سیاسی کارل پوپر ازجمله کتاب‌های شی‌یر‌مر است که در ایران ترجمه و چاپ شده و هم‌اکنون نیز مجموعه مقالاتی از وی توسط نگارنده ترجمه شده که در حال ویراستاری است. با توجه به این زمینه آشنایی از وی خواستم به چند پرسش در مورد گروه‌های تکفیری ازجمله گروه تروریستی داعش پاسخ دهد، با وجود تاکید وی بر اینکه حوزه مطالعاتی او موضوعات روابط بین‌الملل نیست، اما به چند نکته در این زمینه اشاره کرد که در ادامه متن این گفتگو را می‌خوانید.

گروه‌های تکفیری چه گروه‌هایی هستند؟ چه اهدافی را دنبال می‌کنند؟ و این گروه ها چه تاثیراتی بر ترتیبات امنیتی در خاورمیانه دارند؟

پرسش‌هایی که شما خواستید جواب بدهم در حوزه تخصصی من نیستند و من از اینکه دانش کافی و وافی در این مورد ندارم در پاسخ دادن به شما احتیاط می‌کنم. با این حال، به نظرم چهار نکته در این موضوع به ذهنم خطور می‌کند تا برای شما توضیح دهم و این برداشت شخصی من است. نکته اول اینکه معمولا مردم به تغییر اجتماعی، مشکلات ناشی از مدرنیزاسیون و…- همچنین پیامدهای تهاجم از بیرون – با استفاده از ایده‌هایی واکنش نشان می‌دهند که برای خیلی‌ها آشناست و شکل این واکنش‌ها بیشتر رادیکال و افراط‌ گرایانه است. اینها رویه‌هایی هستند که همان‌طور که شما در مجموعه مقالات ترجمه کرده‌اید، می‌ توانند با انگلستان سده ۱۷ مقایسه شوند.

دوم،من این گروه ها را نتیجه حکومت های اقتدار گرای استعمارگر و پسا استعماری افول در دانش پژوهشی مذهب سنی می دانیم و نتیجه این شد که عالمان مذهبی نتوانستند راهنمایی روشنی به ما بدهند که در شرایط تغییر و تحول چه باید کرد.باطل شمردن و نپذیرفتن اهمیت سنت و فقه مذهبی از سوی گروه های سلفی را می توان به مشکلات بالا اضافه کرد،در حالی که رشد سواد و تحصیلات باعث شد مردم به راحتی قرائت های خود را از مذهبشان به راحیت بیان کنند.تاثیر پول سعودی ها به این امر کمک کرد و قرائت خاص از اسلام را تشویق کرد.در خود عربستان سعودی،چنین قرائتی به شدت در داخل جامعه کنترل می شود.در جاهای دیگر هم منجر شد افراد به رویکردهای سلفی و به قرائت های رادیکال از اسلام از لحاظ سیاسی روی آورند.

سوم،چنین به نظر می رسد وقتی جوامع مدرنیزه می شود،مردم به فهم های عقلانی از دین روی می آورند و به سنت گرایی و رویه های توده ای پشت می کنند.هرچند شاید عجیب به نظر برسد،اما رادیکالیسم اسلامی لبه عقلانی قوی تری نسبت به مسیحیت دارد و قرآن و احادیث از این عقلانیت به شدت دفاع می کنند.چهارم،درکشورهای غربی مشکلاتی در رابطه با نو کشیان و همچنین جوانان مسلمانی که درکشورهایی زندگی می کنند که با سنت ها والدینشان در مغایرت قرار دارد،وجود دارد.برای مثال،این مشکل وجود دارد که در میان برخی گروه های محافظه کار پاکستانی درانگلستان،آموزش مذهبی فقط شامل از حفظ خواندن قرآن است.اگر جوانان هویت خود را به عنوان مسلمان تعریف کنند و زندگی والدینشان را در مغایرت با زندگی خود بینند،چه بسا به دنبال راه هایی باشند که اسلام را به روش جدیدی تفسیر کنند.

آنها وهمچنین نو کیشانی که تجربه اسلام را به عنوان شیوه ای از زندگی اجتماعی ندارند نیز به همین سان رادیکالیسم را پیدا خواهند کرد.رادیکالیسمی که دراینترنت و شبکه های اجتماعی و مساجد افراط گرایان مطرح می شود و آن را جذاب خواهد یافت.یک موضوع مهم این است که دراسلام بین پیام رادیکال و اینکه چگونه باید آن را با زندگی روزمره تفسیر کرد، تنش هایی وجود دارد.اگر سنت های عرف گسسته شدند و درکشورهای غربی سنت گرایی به غیره مهم شود،هیچ دکترین قابل اطمینان و خوبی که ارائه شده باشد وجود ندارد تا در برابر رادیکالیسم قد علم کند و جایگزین آن شود.اینهایی که گفتم نشان از دانش اندک من در مورد موضوعات روابط بین المللی دارد.

گفت و گو با جرمی شی یرمر،دستیار کارل پوپر

مترجم:عسگر قهرمان پور

منبع:همشهری دیپلماتیک، شماره ۸۹،زمستان ۱۳۹۴

هدف پرس شیعه مشارکت در فرایند اطلاع رسانی است.از این رو انتشار این مطلب به معنای تایید محتوای آن نیست.