کتاب «حقوق بین‌الملل اسلامی» با عنوان فرعی ارزش و اعتبار معاهدات بین‌المللی در نظام حقوقی اسلام نوشته عبدالمجید سودمندی، به همت انتشارات کویر منتشر شد.

به گزارش پرس شیعه، کتاب «حقوق بین‌الملل اسلامی» با عنوان فرعی ارزش و اعتبار معاهدات بین‌المللی در نظام حقوقی اسلام نوشته عبدالمجید سودمندی، عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور به همت انتشارات کویر منتشر شد.

نویسنده در مقدمه کتاب هدف خود را چنین بیان می کند: در نوشتار حاضر به‌دنبال مطالعه تطبیقی منابع حقوق بین‌الملل و در رأس آنها معاهدات بین‌المللی در نظام حقوقی بین‌المللی معاصر و نظام حقوقی اسلامی هستیم. البته با توجه به اینکه مهم‌ترین منبع حقوق بین‌الملل معاصر، معاهدات بین‌المللی هستند، تبیین جایگاه و ارزش معاهدات بین‌المللی در این دو نظام حقوقی محور اصلی مباحث این نوشتار است. از این رو، بخش عمده‌ای از مباحث حول محور تبیین عقاید اسلامی درباره عوامل مؤثر بر اعتبار و بی‌اعتباری معاهدات بین‌المللی و مقایسه آنها با این عوامل در حقوق بین‌الملل معاصر است.

همچنین نویسنده در پشت جلد کتاب  می نویسد: «سوابق تاریخی حاکی از برقراری روابط معاهداتی میان جوامع مستقل انسانی در دوران باستانی است. حکومت اسلامی صدر اسلام نیز به عنوان یکی از جوامع دوران باستان، با جوامع دیگر که عموماً غیر اسلامی و بعضا جزء دشمنان حکومت اسلامی بودند معاهداتی منعقد کرد. از این رو، قطعاً عقد معاهدات بین‌المللی جزء مسائل مستحدثه فقهی نیست، هر چند مشروعیت انواع معاهدات بین‌المللی امروزی که در صدر اسلام سابقه نداشت از مسائل مستحدثه فقهی است. در این خصوص می‌توان ملاحظه کرد که فقهای شیعه اصولا روابط غیرخصمانه حکومت اسلامی و حکومت‌های غیر اسلامی را منحصر در سه عقده ذمه، آمان و هدنه کرده‌اند. اما انحصار و روابط حکومت اسلامی صدر اسلام به انواع فوق، ناشی از مقتضیات زمان بود. در واقع، با توجه به سیاست انزوای خصمانه جوامع دوران باستان نسبت به یکدیگر، معاهدات بین‌المللی آن دوران اصولا در موضوع‌هایی محدود همچون صلح و عدم تعرض منعقد می‌شد. از این رو، محققان مسلمان معاصر اصولا انعقاد انواع معاهدات مرسوم در حال حاضر را برای حکومت اسلامی مجاز می‌دانند.

اما فارغ از اینکه فقهای شیعه، برقراری روابط معاهداتی میان حکومت اسلامی و حکومت غیر اسلامی را موقت و منوط به شرایط استثنایی و حتی منحصر به موضوع‌هایی خاص کرده‌اند. هیچ کدام از ایشان در لزوم وفای به عهد، تردید نداشته‌اند. وفای به عهد در روابط بین‌المللی آنچنان حائز اهمیت است که طبق آیه ۷۲ سوره انفال اگر حمایت از مسلمانان مظلوم در تعارض با یک معاهده بین‌المللی قرار گیرد ممنوع است. نمونه بارز این وفاداری را نیز می‌توان در رعایت صلح حدیبیه مشاهده کرد که به موجب آن مسلمانان متعهد شدند هر تازه مسلمانی را که بدون اجازه ولی خود از مکه فرار کند و به مدینه آید به مکه بازگردانند.

مولف کتاب فوق را در دو فصل تدوین کرده است: فصل اول با عنوان «تبیین مفهوم معاهده بین‌المللی» مقدمه‌ای است تحلیلی برای نوشتار حاضر. این فصل به دو بخش تقسیم شده است. در بخش اول، به تعریف معاهده بین‌المللی و تحولات آن در حقوق بین‌المللی پرداخته شده است. طرح این مباحث از آن جهت الزامی است که اولاً، ویژگی‌های معاهدات بین‌المللی در گذر زمان تغییر کرده است و ثانیاً، آگاهی از اینکه آیا معاهدات بین‌المللی جزء موضوعات شناخته‌شده در صدر اسلام هستند و یا جزء مسائل مستحدثه فقهی که در سده‌های اخیر به‌وجود آمده‌اند، منوط به شناخت ویژگی‌های معاهدات بین‌المللی در صدر اسلام است. بخش دوم با تکیه بر نتایج بخش اول، در پی یافتن مصادیق معاهدات بین‌المللی در صدر اسلام است. در این بخش، ضمن بررسی و نقد دیدگاه حقوقدانان و فقهاء مسلمان در مورد انواع معاهدات بین‌المللی جاری در صدر اسلام، نمونه‌هایی از اقدامات پیامبر اسلام (ص) که قابل انطباق با تعریف معاهده بین‌الملی در آن زمان است ارائه خواهد شد.

فصل دوم که با عنوان «موازین حاکم بر اعتبار معاهدات بین‌المللی» نگارش یافته نیز به دو بخش تقسیم شده است. در بخش اول، عوامل موثر بر اعتبار معاهدات بین‌المللی را در حقوق بین‌الملل معاصر بررسی شده است.

مباحث این بخش در چهار محور مطرح شده است: ۱- جایگاه معاهدات بین‌المللی در میان منابع حقوق بین‌الملل، ۲- جایگاه معاهدات بین‌المللی نسبت به حقوق داخلی کشورها، ۳- اصول حقوقی بین‌المللی حاکم بر معاهدات بین‌المللی و ۴- قواعد بین‌المللی حاکم بر اعتبار معاهدات بین‌المللی. بخش دوم نیز مباحث متناظر با مباحث بخش اول را از دیدگاه فقهاء و حقوقدانان مسلمان و حکومت‌های اسلامی مطرح کرده است.

کتاب «حقوق بین‌الملل اسلامی» با عنوان فرعی ارزش و اعتبار معاهدات بین‌المللی در نظام حقوقی اسلام با شمارگان ۵۰۰ نسخه در ۲۰۷ صفحه به بهای ۱۵ هزار تومان به همت انتشارات کویر منتشر شده است.