آیت الله دکتر رمضانی امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ خطبه های این هفته نماز جمعه را به رابطه اسلام و سیاست اختصاص داد.

به گزارش پرس شیعه؛ آیت الله رمضانی امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ خظبه های نماز جمعه این هفته را هم در امتداد هفته گذشته به رابطه اسلام و سیاست اختصاص داد. در ادامه متن آن آمده است:

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله ربّ العالمین و الحمد لله الذی لا مُضادّ له فی مُلکه و لا مُنازِعَ لَهُ فی أمره. الحمدالله الذی لا شریک لَهُ فی خلقه ولا شبیه لَهُ فی عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سیدّنا ونبیّنا محمّد صلّی الله علیه وعلی آله الطاهرین واصحابه المنتجبین.

عبادالله ! أُوصیکم و نفسی بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.
در جلسه گذشته پیرامون درست نبودن نظریه­ جدایی دین از سیاست و عدم مقبولیت آن از منظر دین مبین اسلام مطالبی بیان شد. با توجّه به حقیقت و گوهر دین که حفظ کرامت انسان را در همه ابعاد وجودی عهده دار است؛ باید بستر جامعه بشری از جهت عدالت، امنیت، عقلانیت و معنویت به گونه ای باشد که هر اهل باوری، بتواند خود را در مسیر تکامل، رشد و قرب الهی قرار دهد. لذا نمی توان دین اسلام را با توجّه به جامعیت و جاودانگی اش و تأکید بر عدالت اجتماعی، از سیاست جدا نمود. بنابراین حکومت دینی بر مبنای عدالت و محتوای عقلانیت و معنویت، از آموزه های اصلی آیات و روایات است و به هیچ عنوان نمی توان این همه آیات و روایات را نادیده گرفت و یا به گونه ای دیگر تفسیر نمود.

حق حاکم عادل

از دیگر حقوقی که امام سجاد(ع) به آن می پردازد شناخت حق حاکم عادلی است، که به وظیفه خود عمل می کند. آن حضرت در مورد حق حاکم می فرماید: « فَأَمَّا حَقُّ سَائِسِکَ بِالسُّلْطَانِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّکَ جُعِلْتَ لَهُ فِتْنَهً وَ أَنَّهُ مُبْتَلًى فِیکَ بِمَا جَعَلَهُ اللَّهُ لَهُ عَلَیْکَ مِنَ السُّلْطَانِ وَ أَنْ تُخْلِصَ لَهُ فِی النَّصِیحَهِ وَ أَنْ لَا تُمَاحِکَهُ‏، وَ قَدْ بُسِطَتْ یَدُهُ عَلَیْکَ فَتَکُونَ سَبَبَ هَلَاکِ نَفْسِکَ وَ هَلَاکِهِ وَ تَذَلَّلْ وَ تَلَطَّفْ لِإِعْطَائِهِ مِنَ الرِّضَا مَا یَکُفُّهُ عَنْکَ وَ لَایُضِرُّ بِدِینِکَ وَ تَسْتَعِینُ عَلَیْهِ فِی ذَلِکَ بِاللَّهِ وَ لَا تُعَازِّهِ‏، وَ لَا تُعَانِدْهُ فَإِنَّکَ إِنْ فَعَلْتَ ذَلِکَ عَقَقْتَهُ وَ عَقَقْتَ نَفْسَکَ فَعَرَّضْتَهَا لِمَکْرُوهِهِ وَ عَرَّضْتَهُ لِلْهَلَکَهِ فِیکَ وَ کُنْتَ خَلِیقاً أَنْ تَکُونَ مُعِیناً لَهُ عَلَى نَفْسِکَ‏ وَ شَرِیکاً لَهُ فِیمَا أَتَى إِلَیْکَ وَ لا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ‏؛ و امّا حق پیشوای حکومت بر تو این است که بدانی تو عامل عامل امتحان او قرار داده شده ای و او نیز به وسیله حق سلطه ای که بر تو دارد آزمایش می شود، مخلصانه به نصیحت او گوش فرا دهی و با او به منازعه برنخیزی در حالی که او بر تو مسلط است که سبب هلاکت خود و او خواهی شد، و برای او فروتنی و نرمش داشته باش تا آنجا که رضایت او را به دست آری و زیانش به دین تو نرسد و در این باره از خداوند کمک می جویی و با او در غربت معاوضه نکن و عناد و دشمنی نداشته باشد زیرا اگر چنین کنی هم خود و هم او را ناسپاسی کرده ای و خودت را در معرض بی میلی او قرار داده ای و او را نیز در معرض هلاکت خود قرار داده ای و تو سزاواری که کمک کار و معین او شمرده شوی بر ضرر خود و شریک او باشی در هر چه با تو کند، و حول و قوه ای جز از ناحیه او نیست».[۱]
امام سجاد(ع) در این بیان نورانی، به این نکته اشاره می کند که آن حاکم عادلی که خود را برای حفظ کرامت انسان و جامعه وقف نموده است، شایسته احترام است؛ زیرا او درصدد است که عدالت را در جامعه محقق نماید. به همین جهت پیامبر اکرم(ص) در این خصوص فرموده­اند: «وقِّروا السلاطینَ و بجلوهم فإنهم عزُّ اللّه و ظِلّه فی الأرض إذا کانوا عدولاً؛ احترام و اکرام نمائید فرمامداران را، چون آنان موجب عزت و قدرت و سایه خدا در زمین هستند، در صورتی که به عدالت رفتار نمایند».[۲] به همین جهت است که انسانها در چنین حکومتی مورد آزمایش قرار می گیرند؛ زیرا حاکم عادل برای استمرار حکومتش نیازمند حمایت، همکاری و همدلی مردم است.

از اینرو در بسیاری از فریضه ها همانند: مسائل فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، لازم است مردم به او کمک برسانند. اگر مردم در جهت خواسته های درست حکومت قرار نگیرند و همکاری نداشته باشند، آن حاکمیت تضعیف خواهد شد. به همین جهت باید به نصیحت و خیرخواهی او گوش دهند. همچنین در جائی که لازم است به او مشورت دهند، ولی تصمیم نهایی را بر عهده حاکمیت بگذارند؛ زیرا ممکن است پیشنهادهای متعددی باشد و بدیهی است که ممکن است همگی امکان اجرا نداشته باشند. از سوی دیگر مردم نباید برای هرکاری اشکال تراشی کنند و دشمنی و مخالفت داشته باشند. البته این مطلب با نقد عالمانه، واقع بینانه و دلسوزانه، متفاوت است. زیرا هرکاری ممکن است با سلیقه های مختلف انجام گیرد و چه بسا سلیقه شما آن نباشد. لذا به هر کاری که شما فکر می کنید باید انجام گیرد، نباید اصرار بورزید؛ زیرا همان سلیقه ممکن است مورد نقد سلیقه های دیگر قرار گیرد. به هر حال در برخی از امور باید یک راهی که احتمال داده می شود به صواب و درستی نزدیکتر است، انجام گیرد.
حضرت سجاد(ع) سفارش می کند، نسبت به حاکم عادل باید نرمش و فروتنی از خود نشان داد؛ چراکه به هر حال او در تیررس هر ایراد و اشکال و حتی خطر است و تلاش می کند که به بهترین شکل جامعه را مدیریت نماید. با این حال مردم باید حرف او را گوش کنند تا جامعه با مشکل مواجه نگردد. در حقیقت باید از تلاش ها و مجاهدت های او تشکر و قدردانی شود. بدون تردید اگر کاری انجام شود که حاکمیت تضعیف گردد و ایرادها منطقی و قانونی نباشد، ممکن است با برخورد قانونی حاکمیت مواجه گردد.

آنچه که در اینجا اشاره گردید این است که هر فردی در مورد حاکمیتی که بر پایه عدالت است، باید یاور و کمک کار حاکمیت باشد؛ و از دشمنی و عناد به شدّت پرهیز نماید، و احترام حاکم عادل را حفظ کند. و شاکر تلاش­ها و زحمات او باشد.

یکی دیگر از حقوقی که حاکم عادل بر مردم دارد، اینست که به نصیحت او به عنوان حاکمیت گوش فرا داده شود؛ چراکه این موضوع به ­نفع همه­ است. البته نقد منصفانه و عالمانه در جای خود ارزشمند و مفید است و موجب رشد، ارتقاء و بالندگی خواهد شد.

بر اساس آموزه های دینی در روز قیامت هر امتی با امامی که از سوی آنها پذیرفته شده است، محشور می شود. در همین راستا روایتی از امام حسین(ع) در تفسیر آیه «یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِم‏ روزى را که هر گروهى را با پیشوایشان مى‏خوانیم‏».[۳] آمده است که بُشر بن غالب تفسیر این آیه را از آنحضرت درخواست کرد و آنحضرت در پاسخ وی می­ رماید: « إمَامٌ دَعَا إِلَى هُدًى فَأَجَابُوهُ إِلَیْهِ وَ إِمَامٌ دَعَا إِلَى ضَلَالَهٍ فَأَجَابُوهُ إِلَیْهَا، هَؤُلَاءِ فِی الْجَنَّهِ، وَ هَؤُلَاءِ فِی النَّارِ، وَ هُوَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَ‏ «فَرِیقٌ فِی الْجَنَّهِ وَ فَرِیقٌ فِی السَّعِیرِ»[۴] امامی دعوت به هدایت می کند و گروهی اجابت او می کنند و امامی دعوت به ضلالت می کند و گروهی دعوتش را پذیرا می شوند. آنها در بهشتند و اینها در دوزخ، و این است معنی قول خداوند که «گروهی در بهشت و گروهی در دوزخند».[۵]

واضح است که همه­ تکریم ها و احترام ها برای امام و حاکم عادلی است که مبنای حکومتش، عدالت برای همه انسان هاست. امّا اگر حاکمی باشد که مسیر استبداد و زورگوئی را پیشه کند و بخواهد جامعه را استعمار و استثمار نماید، هیچ حرمتی برای او وجود ندارد. لذا امام باقر(ع) در این باره می­فرماید: «ثَلَاثَهٌ لَیْسَتْ لَهُمْ حُرْمَهٌ: صَاحِبُ هَوًى مُبْتَدَعٍ، وَ الْإِمَامُ الْجَائِرُ، وَ الْفَاسِقُ الْمُعْلِنُ الْفِسْقِ؛ سه نفرند که احترامی در بین جامعه و مردم ندارند، اوّل کسی که دارای هوی و هوس بدعت گذاری است، و دیگر پیشوای ستمکار، و سومی فاسقی که فسق خود را علنی و آشکار می سازد».[۶]

و به همین جهت امیرالمؤمنین(ع) حاکمی که دست به خیانت برده بود را مورد خطاب قرار داد و فرمود: «بَلَغَنِی عَنْکَ أَمْرٌ إِنْ کُنْتَ فَعَلْتَهُ فَقَدْ أَسْخَطْتَ إِلَهَکَ وَ عَصَیْتَ إِمَامَکَ أَنَّکَ تَقْسِمُ فَیْ‏ءَ الْمُسْلِمِینَ الَّذِی حَازَتْهُ رِمَاحُهُمْ وَ خُیُولُهُمْ وَ أُرِیقَتْ عَلَیْهِ دِمَاؤُهُمْ فِیمَنِ اعْتَامَکَ مِنْ أَعْرَابِ قَوْمِکَ فَوَالَّذِی فَلَقَ الْحَبَّهَ وَ بَرَأَ النَّسَمَهَ لَئِنْ کَانَ ذَلِکَ حَقّاً لَتَجِدَنَّ لَکَ عَلَیَّ هَوَاناً وَ لَتَخِفَّنَّ عِنْدِی مِیزَاناً فَلَا تَسْتَهِنْ بِحَقِّ رَبِّکَ وَ لَا تُصْلِحْ دُنْیَاکَ بِمَحْقِ دِینِکَ فَتَکُونَ مِنَ‏ الْأَخْسَرِینَ‏ أَعْمَالا؛ به من خبر رسیده که تو اموال مسلمانها را که نیزه ها و اسبهایشان آن را گرد آورده و خونهاشان بر سر آن ریخته شده در بین عربهای خویشاوند خود که تو را برگزیده اند قسمت می کنی، پس سوگند به خدایی که دانه را شکافته و انسان را آفرید، اگر این خبر راست باشد، از من نسبت به خود زبونی یابی و از مقدار و مرتبه نزد من سبک گردی. پس حق پروردگارت را خوار نگردانده و دنیا پست را با کاستن دینت آباد مکن که از کسانی خواهی بود که از همه زیانکارترند».[۷]

بی ­شک حفظ حق حاکم عادل برای وحدت و همدلی و اقتدار جامعه دینی آثار فراوانی دارد و باعث رسیدن به عدالت اجتماعی به معنای جامع می گردد.