اگر کسی بخواهد از صفات ارزشمند و پسندیده برخوردار شود، باید عملکرد خود را با نتایج آن صفات تطبیق نماید. یعنی با اعمال نیکو، فضائل اخلاقی را در خود ایجاد و تقویت کند.

به گزارش پرس شیعه؛ آیت الله العظمی مظاهری در پاسخ به این سؤال که «انسان چگونه می ‌تواند شرح صدر پیدا کند؟» چنین بیان کردند:

در مباحث اخلاقی و به ویژه در موضوع تهذیب نفس، یک قاعدۀ کلی وجود دارد و آن اینکه صفات نیک و بد آدمی موجب انجام اعمال نیک و بد توسّط او می‌ شود و در مقابل، انجام اعمال نیک و بد، صفات نیک و بد او را تقویت می ‌نماید.

فضائل و رذائل اخلاقی در وجود آدمی شبیه باطری اتومبیل کار می ‌کند. باطری اتومبیل به اجزاء ماشین برق می ‌دهد و آنها را به حرکت و جنبش می ‌اندازد و در اثر جنب و جوش آن اجزاء، برق خود را تقویت می‌ کند. رابطۀ ایمان و عمل انسان نیز به همین شکل است. میزان ایمان هر انسانی، نحوۀ عمل او را تعیین می ‌کند و عملکرد او در میزان ایمانی که دارد، تأثیر خواهد گذاشت.

این قاعدۀ کلی، در مورد سعۀ ‌‌صدر نیز به خوبی صدق می ‌کند؛ کسی که با مشکلات مبارزه می‌ کند، در مقابل گناه مقاومت می ‌نماید، وقتی تمایل جنسی پیش می ‌آید به آن پشت پا می ‌زند و خودپسندی را در خود سرکوب می‌ نماید، معلوم می ‌شود شرح صدر دارد و رفتاری که در اثر سعۀ صدر از خود نشان می ‌دهد، شرح صدر او را در دل رسوخ می ‌دهد و آن را ملکه می ‌سازد.

همچنین کسی که در مواجهه با گناه، خود را ببازد و مرتکب گناه شود و در رویاروئی با مشکلات عصبانی شود و نتواند به حرکت خود ادامه دهد، باید پی به کمبود شرح صدر خود ببرد و بداند که تکرار اینگونه رفتار توسّط او، شرح صدر مختصری که دارد را نیز از بین خواهد برد. از او یک آدم تنگ ‌‌نظر و ضعیف می ‌سازد که توان مقابله با کوچک ترین مشکلات و موانع را هم ندارد.

بنابراین، اگر کسی بخواهد از صفات ارزشمند و پسندیده برخوردار شود، باید عملکرد خود را با نتایج آن صفات تطبیق نماید. یعنی با اعمال نیکو، فضائل اخلاقی را در خود ایجاد و تقویت کند.

استقامت در برابر گناه، سعی در تقویت روحیۀ انتقادپذیری، حوصله به خرج‌ دادن در انجام کارها، تحمّل مشکلات، مدارا با ناملایمات و اعمالی از این قبیل، موجب ایجاد سعۀ صدر در وجود انسان و همچنین رسوخ این خصلت نیکو در قلب او می ‌گردد.

منبع: کتاب «سیر و سلوک» آیت الله العظمی مظاهری