رسول خدا (ص) می فرماید: کسب حلال بر هر مرد و زن مسلمانی واجب است؛ همچنین می فرماید: عبادت ده جزء دارد که نُه جزء آن در کسب حلال است.

به گزارش پرس شیعه؛ اولین روز از ماه «می» هر سال در تقویم میلادی که در تقویم هجری شمسی معمولاً با روزهای ۱۱ یا ۱۲ اردیبهشت ماه مصادف می شود، روز جهانی کار و کارگر نام دارد.

آیت الله جوادی آملی در بخشی از کتاب گرانسنگ مفاتیح الحیات خود با استناد به آیات و روایات دینِ مبین اسلام به «اهمیت کار وتلاش» پرداخته که در ذیل به قسمتی از آن می پردازیم:

اسلام با تأکید بر تضمین روزی بندگان از سوی خدای متعالی، سعی و تلاش را توصیه کرده و در قرآن میفرماید: «و اَن لَیسَ لِلاِنسـٰنِ اِلاّ ما سَعىٰ»؛ انسان جز محصول کوشش خویش مالک چیزی نیست.

در بسیاری از روایات از کار و تلاش برای روزی حلال به عبادت برتر تعبیر شده است؛ امیرمؤمنان(ع) آن را از سحرخیزی در راه خدا کمتر ندانسته و امام رضا(سلام الله علیه) نیز اجرش را بیش از جهاد در راه خدا دانسته و در حدیثی قدسی نُه دهم عبادت معرفی شده است.

رسول خدا(ص) می فرماید: کسی که بر اثر خستگی از کار و تلاش به خواب رود آمرزیده شود و میفرماید: کسی که برای کسب روزی خود و خانواده‌اش مسافرت کند روز قیامت در سایه عرش خداست.

کارگری سیرهٴ انبیا و امامان

پیامبر(ص) فرمود: هیچ کس غذایی بهتر از غذای فراهم آمده از کار خویش نخورد و داود پیامبر(ص) از دسترنج خود می خورد.

امیرمؤمنان(ع) میفرماید: خدای عزّ و جلّ به داود(ع) وحی فرمود که تو بنده خوبی هستی به شرط آنکه از بیت المال ارتزاق نکنی و با دستان خویش کار کنی. داود(ع) چهل روز گریست؛ آن‌گاه خدا به آهن وحی فرمود که برای بنده‌ام داود نرم شو. آهن به فرمان خدا برای او نرم شد و داود(ع) هر روز زرهی میساخت و آن را به هزار درهم میفروخت و از بیت المال بی نیاز شد.

شخصی به امام صادق(ع) عرض کرد: من نمیتوانم با دستم کار کنم و راه تجارت را نیز به خوبی نمیدانم و اکنون محروم و محتاج هستم آن حضرت فرمود: کارگری کن و بر سر خود بار ببر تا از مردم بی نیاز شوی.

امام صادق(ع) فرمود: امیرموٴمنان(ع) هیزم جمع می کرد و آب از چاه می کشید و شخم میزد و از دسترنج خود هزار برده آزاد کرد و به جارو کردن خانه می پرداخت و فاطمه(ع) نیز با دستانش گندم را آرد و آن را خمیر می کرد و نان می پخت.

حسن بن علی بن أبیحمزه از پدرش نقل می کند که گفت: امام موسی کاظم(ع) را دیدم که در زمین خود کار میکرد و پاهای او غرق عرق شده بود. گفتم: فدایت شوم! کارگران کجایند؟ فرمود: ای علی! کسانی با دست خود در زمین خویش کار کردند که از من و پدرم برتر بودند. گفتم: کدام کسان؟ فرمود: رسول خدا(ص) و امیرموٴمنان(ع) و همه پدرانم با دست خود کار می کردند و این سیره انبیا، رسولان و صالحان است.

سفارش اسلام به پرهیز از تنبلی و کم همتی

امام صادق(ع) به برخی از فرزندانش می فرماید: از دو خصلت تنبلی و بی حوصلگی(بیقراری) بپرهیز که این دو مانع بهره‌گیری تو از دنیا و آخرت می شوند؛ همچنین آن امام همام می فرماید: سست نباش تا آن که تو را می شناسد تحقیرت نکند و می فرماید: سربار مردم نباشید و باز می فرماید: منفورترین مردم نزد خدا کسی است که شب خواب و روز بی کار باشد.

امام کاظم(ع) هم می فرماید: خدا بنده پرخواب بی کار را دشمن می دارد.

ابن عباس گوید: رسول خدا(ص) هرگاه کسی را میدید و از او خوشش می آمد می پرسید: آیا حرفه‌ای دارد؟ اگر می گفتند: نه، می فرمود: از چشمم افتاد. پرسیدند: چرا ای رسول خدا؟ فرمود: چون هرگاه مؤمن دارای حرفه‌ای نباشد به ناچار از دینش برای تأمین زندگیش بهره می برد[دین‌فروشی میکند].

سحرخیزی سبب افزایش روزی

این حکیم متأله ضمن طرح اهمیت کار وتلاش و دوری از تنبلی و کم همتی، به نقل از روایات اهل بیت(ع)، سحرخیزی را سبب افزایش روزی دانستند و اشاره کردند:

رسول خدا(ص) می فرماید: سحرخیزی مبارک است و همهٴ نعمت ها به ویژه روزی را میافزاید؛ همچنین آن حضرت می فرماید: صبحگاهان در پی نیازمندیهایتان بروید، چرا که آسان به دست می آیند.

امیرمؤمنان(ع) می فرماید: صبح زود در پی روزی رفتن، روزی را افزون می کند؛ نیز می فرماید: هیچ سحرخیزی در راه خدا برتر از سحرخیزی برای تأمین معاش فرزندان و خانواده نیست.

امام صادق(ع) می فرماید: جدیت و تلاش کنید! هرگاه نماز صبح گزاردید و بازگشتید صبحگاهان در پی روزی روید و کسب حلال کنید، چرا که خدای عزّ و جلّ روزیتان دهد و یاریتان رساند؛ همچنین آن حضرت می فرماید: امام سجاد(ع) هنگام صبح در پی روزی بیرون می رفت. پرسیدند: ای فرزند رسول خدا کجا می روی؟ فرمود: برای پذیرش صدقه برای خانواده‌ام. پرسیدند: آیا برای خانواده‌ات صدقه می پذیری؟ فرمود: هر که کسب حلال کند صدقه عایله خود را از خدا می پذیرد و به آنان می رساند.

کسب روزی حلال، همان اطاعت از خداوند است

امام صادق(ع) می فرماید: چون آیهٴ «ومَن یَتَّقِ اللهَ یَجعَل لَهُ مَخرَجاً ٭ ویَرزُقهُ مِن حَیثُ لا یَحتَسِبُ» فرود آمد، گروهی از اصحاب رسول خدا(ص) با برداشتی نادرست از آیه، از کار دست کشیده، به عبادت و دعا پرداختند. چون این خبر به پیامبر(ص) رسید. آن حضرت فرمود: من دشمن دارم کسی را که دهانش را به دعا بگشاید و بگوید: روزیم ده؛ ولی کار و کسب را رها کند.

محمد بن منکدر می گوید: روزی یکی از بزرگان قریش(امام محمد بن علی بن الحسین) را دیدم که در پی کسب مال دنیا بود. به او گفتم: اگر هم اکنون اجل تو فرا رسد چه می کنی؟ گفت: من در حال اطاعت خدا هستم، زیرا به این وسیله نیاز خود و خانواده‌ام را تأمین می کنم و از تو و مردم بی نیاز می شوم.

لزوم کسب روزی حلال و فضیلت آن در اسلام

رسول خدا(ص) می فرماید: کسب حلال بر هر مرد و زن مسلمانی واجب است؛ همچنین می فرماید: عبادت ده جزء دارد که نُه جزء آن در کسب حلال است و نیز می فرماید: تحمل سختی در راه کسب حلال برای زن و فرزند پرده‌نشین، نزد خدا از یک سال ضربت پیوسته شمشیر در رکاب امام عادل برتر است.

به فرموده امام صادق(ع): امیرمؤمنان(ع) در شدت گرما در روز برای انجام کارهایش از خانه بیرون می رفت و با اینکه خدمتکارانی برای رفع نیاز داشت، می خواست خدا او را در حالی ببیند که برای درآمد حلال، خود را به زحمت افکنده است.

رسول خدا (ص) می فرماید: کسی که در راه کسب روزی حلال برای خانواده‌اش بکوشد مانند مجاهد در راه خداست.