آموس برتولاچی، مدیر طرح پژوهشی تصحیح الهیات شفا در اروپا گفت: ۳۰ سال از عمر خود را وقف بوعلی سینا کرده‌ام و تا کنون ۲۳۰ نسخه از الهیات شفا را شناسایی کرده ام.

به گزارش پرس شیعه؛ مدیر طرح پژوهشی تصحیح الهیات شفا در اروپا، با حضور در آرامگاه شیخ‌الرئیس، بوعلی‌سینا به مقام والای این دانشمند جهانی ایران ادای احترام کرد.

دکتر آموس برتولاچی، استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپریوره شهر پیزای ایتالیا که مدیریت طرح پژوهشی تصحیح الهیات شفاء را بر عهده دارد، در سفر علمی به ایران ضمن دیدار با مسئولان اجرایی در نشست‌های علمی با اساتید دانشگاه و مراکز علمی و پژوهشی تهران، همدان و اصفهان شرکت کرد.

بنا به این گزارش پروفسور آموس برتولاچی به محض ورود به همدان از آرامگاه بوعلی‌سینا بازدید کرد.

وی که تحت تأثیر افکار و اندیشه‌های شیخ‌الرئیس به فعالیت پژوهشی در زمینه این دانشمند اسلامی مشغول است و کتاب «تأثیرگذاری متافیزیک ارسطو بر بخش الهیات شفای ابن‌سینا» را نوشته است درباره هدف از سفر به همدان و ایران گفت: هدف از سفر به ایران ارتباط و همکاری با اساتید و صاحب‌نظران حوزه ابن‌سیناپژوهی به ویژه الهیات شفا و شناسایی نسخه‌های خطی از کتاب شفا برای طرح پژوهشی خویش، ذکر کرد.

این محقق با تأکید بر اینکه نسخه‌های خطی کتاب شفای بوعلی سینا در ایران بیشتر از دیگر کشورهای دنیا یافت می‌شود، افزود: همکاری‌ها در ایران برای جمع‌آوری نسخ خطی بوعلی خوب بوده است.

وی با اشاره به اینکه به طور خاص به کتاب شفای بوعلی سینا علاقه دارم، بیان کرد: علاقه من به قسمت آخر کتاب شفای بوعلی سینا یعنی قسمت الهیات بیشتر است.

برتولاچی یکی دیگر از اهداف سفر خود به ایران را پیدا کردن متن‌های اصلی نوشته‌ها و الحاق آن به نوشته‌های خود بیان کرد و ادامه داد: در این بازدید تحت تأثیر قرار گرفتم.

مدیر پروژه تصحیح و ترجمه الهیات کتاب شفای بوعلی سینا با تأکید بر اینکه ۳۰ سال از عمر خود را وقف بوعلی سینا کرده‌ام و اکنون برای من لذت‌بخش است که در همدان هستم، خاطرنشان کرد: بیشتر اطلاعات من از همدان در خصوص تاریخ و تمدن این شهر بود.

وی با بیان اینکه در روزهای گذشته در تهران بودم و سپس به همدان سفر کردم، بیان کرد: همدان خیلی با تهران تفاوت دارد و جالب و لذت‌بخش است، این شهر را بیشتر از تهران دوست دارم.

ابن‌سیناپژوه نامدار ایتالیایی سپس در دفتر بنیاد بوعلی‌سینا در همدان با خبرنگاران رسانه‌های محلی به گفت‌وگو پرداخت.

به خاطر تحریم نتوانستیم همکار ایرانی بگیریم

دکتر آموس برتولاچی در جمع خبرنگاران ضمن تشکر از مهمان‌نوازی همدانی‌ها، اظهار کرد: یکی از اهداف اصلی سفر به ایران، برقراری ارتباط نزدیک با مؤسسات سطح عالی در مورد بوعلی سینا است.

وی با بیان اینکه امیدوارم در آینده رابطه نزدیک‌تری با مؤسسات علمی در ایران داشته باشیم، ادامه داد: اقداماتی که در ایتالیا انجام می‌دهم و در ایران هم انجام آن آغاز شده است که این می‌تواند نمایانگر رابطه نزدیکی بین ما باشد.

وی با اشاره به پروژه مهم تصحیح و ترجمه انتقادی الهیات شفای بوعلی، ادامه داد: بسیاری از ابن سیناپژوهان آمریکایی، آلمانی و … با این طرح که بودجه ۱.۲ میلیون یورویی آن را شورای پژوهشی اتحادیه اروپا تأمین می‌کند، همکاری دارند.

استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپر یوره ایتالیا با بیان اینکه پروژه تصحیح و ترجمه انتقادی الهیات شفای بوعلی پروژه‌ای پنج ساله است و از سال ۲۰۱۴ آغاز شده است، بیان کرد: پروژه دو هدف اصلی دارد که نخستین هدف آن شناسایی نسخه‌های الهیات شفا در تمام کتابخانه‌های دنیا و تهیه کپی دیجیتال از این نسخه‌هاست.

وی با تأکید بر اینکه این کپی‌ها در دسترس همه کسانی که در پروژه کار می‌کنند، قرار گیرد، ادامه داد: هدف دیگر این است که تصحیح انتقادی بر مبنای نسخه‌های گردآوری شده انجام شود و بتواند جایگزینی برای چاپ مصر این کتاب باشد.

برتولاچی با تأکید بر اینکه چاپ تصحیح الهیات شفا که در قاهره انجام شد، بر مبنای پنج نسخه بود و هیچ کدام از نسخ در ایران نبوده است، ادامه داد: تنها منبع ایرانی مورد استفاده در چاپ مصر، چاپ سنگی شفا در تهران بود.

وی با تأکید بر اینکه هم اکنون ۲۳۰ نسخه از الهیات شفا را شناسایی کرده‌ایم، افزود: نسخ زیادی از الهیات شفا برای این پروژه جمع‌آوری شده است.

مدیر پروژه تصحیح و ترجمه الهیات شفای بوعلی سینا با بیان اینکه بعد از چاپ مصر دو تصحیح دیگر از کتاب الهیات انجام شد که یکی مربوط علامه حسن زاده آملی در قم است، ادامه داد: این چاپ برمبنای پنج نسخه متعلق به کتابخانه شخصی ایشان انجام شده است.

وی با بیان اینکه یکی دیگر از تصحیح‌های انجام شده در ایران مربوط به استاد حامد ناجی اصفهانی است، افزود: این دو تصحیح توجه محققان را در منابع و نسخه‌های ایرانی جلب کرد، چراکه ایران کشوری است که بیشترین نسخه خطی الهیات در آن وجود دارد.

برتولاچی با تأکید بر اینکه در ایران کهن‌ترین نسخه شناخته شده الهیات وجود دارد، افزود: بنابراین می‌توان گفت به هیچ وجه امکانپذیر نیست که تصحیح نقادانه از الهیات شفا انجام شود، بدون اینکه نسخه‌های ایرانی شفا در نظر گرفته نشود.

وی در ادامه با تأکید بر اینکه پروژه تصحیح الهیات شفا دو بخش دارد، افزود: بخش نخست مربوط به نسخ می‌شود که این کار تا ماه جولای امسال به پایان می‌رسد و بخش دیگر مربوط به تصحیح اثر است که از سپتامبر امسال آغاز خواهد شد.

استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپر یوره ایتالیا با اشاره به اینکه از ۲۳۰ نسخه شناسایی شده، ۲۰۰ نسخه به صورت دیجیتال تهیه شده است، افزود: دیتا بیس حدود ۱۰۰ نسخه درست و داده‌ها وارد شده است.

وی با بیان اینکه سه تیم برای این پروژه کار می‌کنند، افزود: یکی از تیم‌ها بر روی بخش شناسایی نسخه‌ها کار می‌کند، تیم دوم مربوط به تصحیح اثر بوده و گروه سوم از نظر تکنیکی به پروژه کمک می‌کنند.

مدیر پروژه تصحیح و ترجمه الهیات شفای بوعلی سینا با اشاره به اینکه بخش سوم که بخش تکنیکی پروژه است به دیتا بیس پروژه برای عکس‌های دیجیتال نسخه‌ها می‌پردازد، ادامه داد: بخش دیگر تکنیکی مربوط به نرم‌افزار است تا گروه بتواند داده‌های نسخ تهیه شده را وارد کند چراکه در ابتدا ثبت اختلاف نسخه‌ها بسیار مفصل خواهد شد و نمی‌توان اختلاف نسخه‌ها را روی کاغذ آورد.

وی با بیان اینکه موضوع بعدی در پروژه روش تصحیح است، افزود: از آنجایی که الهیات به ۱۰ مقاله تبدیل می‌شود به همین دلیل از ۱۰ محقق خواسته‌ایم بر روی این ۱۰ بخش کار کنند.

برتولاچی تأکید کرد: پس از بررسی محققان بر این ۱۰ مقاله از هر مقاله قسمت‌هایی به عنوان نمونه انتخاب می‌شود و سپس نمونه‌ها را در تمام نسخه‌ها بررسی می‌کنیم تا اختلاف در آن بخش ثبت شود.

وی با بیان اینکه با ثبت اختلاف نسخه‌ها می‌توانیم نتیجه‌گیری کنیم که بسیاری از نسخه‌ها را حذف کنیم، گفت: پس از حذف برخی نسخه‌ها احتمالاً به گروه ۲۰ تایی از نسخه‌ها خواهیم رسید و سپس تمام اختلاف نسخه‌‌های این ۲۰ نسخه ثبت خواهد شد.

استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپر یوره ایتالیا بیان کرد: با بررسی اختلاف نسخه‌هایی که محققان پیدا می‌کنند و با مقایسه آنها می توانیم به نتایج خوبی دست پیدا کنیم.

وی با اشاره به اینکه باید هر کدام از مقالات قسمت الهیات را به صورت جداگانه بررسی کنیم، چراکه هر کدام از این ۱۰ مقاله ممکن است تکثر خاصی در نسخه‌ها داشته باشند، افزود: در چارچوب پروژه تصحیح الهیات شفای بوعلی کنفرانس‌های بین‌المللی برگزار شده و موضوع یکی از این کنفرانس‌ها ترجمه لاتین کتاب شفا بود.

برتولاچی با بیان اینکه ترجمه لاتین کتاب شفا همزمان با ترجمه کهن‌ترین نسخه الهیاتی است که می‌شناسیم و ترجمه لاتین یک مدرک و شاهد مهم برای ما محسوب می‌شود، افزود: همین اهمیت را برای ترجمه‌های فارسی از الهیات و شرح‌هایی که از الهیات نوشته شده قائل هستیم.

وی با بیان اینکه قصد داریم کنفرانسی مربوط به شیوه‌‌های تصحیح آثار نسخه‌های خطی برگزار کنیم، ادامه داد: با حضور افرادی که روی کتاب قانون کار می‌کنند می‌توانیم تجارب را در اختیار یکدیگر بگذاریم.

استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپر یوره ایتالیا در ادامه در خصوص هدف برگزاری این کنفرانس بیان کرد: در این کنفرانس می‌خواهیم از روش تصحیح نسخه‌هایی که آثاری از آنها مانده است، اطلاع پیدا کنیم.

وی در خصوص همکاری با بنیاد بوعلی در آینده با ارائه سه روش گفت: اول اینکه این همکاری می‌تواند به شکل کنفرانس مشترکی بین پروژه و بنیاد در شهر پیزا ایتالیا یا در همدان باشد.

برتولاچی روش دوم همکاری را تبادل اطلاعات بین بنیاد بوعلی و پروژه از طریق افراد دانست و افزود: نحوه سوم همکاری عقد تفاهمنامه بین ما و بنیاد بوعلی سینا است.

وی با اشاره به اینکه امیدواریم این پروژه بتواند در ادامه از سوی شورای علمی اروپا حمایت شود و با همکاری بنیاد بوعلی برای دیگر بخش‌های کتاب شفا هم ادامه پیدا کند، اظهار کرد: موسسات هندی نیز می‌توانند در این پروژه همکاری داشته باشند.

استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپر یوره ایتالیا در ادامه به مشکلات پروژه تصحیح الهیات شفا اشاره کرد و با بیان اینکه در برخی از کتابخانه‌ها نسخه‌ها فهرست شده نبود یا کامل فهرست نشده بودند، اظهار کرد: مشکل بعدی کتابخانه‌های خصوصی بود، چراکه در برخی از آنها نسخه‌‌هایی از «شفا» وجود دارد اما به آنها دسترسی نداریم که بتوان اطلاعاتی از آنها به دست آورد.

وی افزود: مشکل بعدی در اختیار قرار ندادن برخی کتاب و نسخ بود به عنوان مثال برخی کتابخانه‌های هند یک چهارم کتاب را در اختیار می‌گذاشتند و انتخاب آن یک چهارم کتاب نیز به اختیار خود آنها بود.

برتولاچی افزود: خوشبختانه در کتابخانه‌های ایران با روی باز برخورد شد و کتاب‌ها و نسخ به صورت کامل در دسترس ما قرار گرفت.

وی با بیان اینکه اتحادیه اروپا علاقه‌مند به پروژه‌های اساسی و پژوهش‌های بنیادین است، افزود: شورای علمی اروپا علاقه‌مند است به پروژه‌هایی کمک کند که عامل همکاری بین اروپا و کشورهای دیگر است.

مدیر پروژه تصحیح و ترجمه الهیات شفای بوعلی سینا افزود: از ایرانی‌ها نیز در پروژه همکاری می‌کنند اما اغلب افرادی که استخدام شدند و مستقیم با پروژه کار می‌کنند، ایتالیایی هستند.

وی با بیان اینکه به خاطر تحریم‌های ایران در چند سال گذشته نتوانستیم با ایرانی‌ها همکاری زیادی داشته باشیم، ادامه داد: تحریم‌ها باعث شده نتوانیم به ایرانی‌ها برای همکاری پول پرداخت کنیم که امیدواریم موانع برداشته شود.

برتولاچی در ادامه با تأکید بر اینکه این پروژه منحصراً به تصحیح و ترجمه الهیات شفا می‌پردازد، افزود: امیدواریم برای بخش‌های منطق، طبیعیات و ریاضیات شفا نیز پروژه همین گونه انجام شود.

وی با بیان اینکه نزدیک‌ترین متن به اصل کتاب الهیات شفا خیلی متفاوت‌تر از متن تصحیح مصری است، ادامه داد: می‌توانیم با تصحیح جدید از الهیات شفا، دقیق‌تر به اندیشه‌های متافیزیکی این دانشمند دست پیدا کنیم.

استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپر یوره ایتالیا در ادامه با بیان اینکه بسیاری از نسخه‌های الهیات شامل بخش‌هایی از منطق، طبیعیات و ریاضیات نیز برای پروژه بعدی جمع‌آوری شده است، بیان کرد: در واقع پروژه بعدی هم به نوعی شروع شده است اما رسمی نیست.

وی در ادامه با تأکید بر اینکه باید بین ابن سینایی که در قرن ۱۲ به غرب معرفی شد و ابن سینای بعد از دوره رنسانس تفاوت قائل شد، افزود: علاقه به ابن سینا پیش از دوره رنسانس علاقه‌ای علمی و بعد از رنسانس علاقه‌ای تاریخی بود.

برتولاچی با بیان اینکه در ایتالیا نسبت به ابن سینا به عنوان یک شخصیت تاریخی علاقه وجود دارد، ادامه داد: ابن سینایی که از نظر تاریخی بسیار مهم بود، امروزه هم از نظر فرهنگی نیز حائز اهمیت است.

تأثیر عمیق شاهکارهای فلسفی ابن‌سینا بر قرون وسطای اروپا

پرفسور آموس برتولاچی همچنین در نشست علمی «ابن سینا و متکلمان غربی، تأثیرپذیری آلبرت کبیر از الهیات ابن سینا» که با همکاری بنیاد بوعلی‌سینا و دانشگاه بوعلی‌سینا در سالن فجر این دانشگاه برگزار شد، با بیان اینکه برای نخستین بار است محل زندگی این سینا را می‌بینم، اظهار کرد: ابن سینا آثار شایسته خود را در این سرزمین نگاشته است.

وی با اشاره به اینکه علاقه‌مند بودم یک سخنرانی در خصوص ابن سینا در همدان ارائه دهم، افزود: در محلی که او کتاب شفا را نوشت و در آنجا هم دفن است، ارائه سخنرانی بسیار جالب خواهد بود.

استاد برجسته ابن سیناشناسی در دانشگاه اسکوالا نرماله سوپریوره ایتالیا با بیان اینکه حضور در ایران نقطه عطفی برای ادامه کار ابن سیناپژوهی در ایتالیاست، تصریح کرد: این سفر به من فرصت داد ایران را با پیشینه تاریخی و فرهنگی بزرگ و تأثیرگذار در دنیای امروز، بشناسم.

وی با اشاره به اینکه یکی از مهمترین متفکران قرون وسطی به نام آلبرت کبیر از ابن سینا در مقابل ابن رشد دفاع می‌کند، ادامه داد: آلبرت کبیر در سخنان دفاعیه خود از ابن سینا، سخنان ابن رشد درباره ابن سینا را رد می‌کند و آن را نادرست می‌داند.

برتولاچی با بیان اینکه ابن سینا تأثیر بسیار زیادی بر فرهنگ لاتین دوره قرون وسطی به عنوان فیلسوف و یک طبیب داشت، خاطرنشان کرد: شاهکارهای او در فلسفه و طب به لاتین ترجمه شدند و تأثیر عمیقی بر فرهنگ لاتین تا دوره مدرن بر جای گذاشتند.

وی با تأکید بر اینکه آلبرت کبیر و ابن سینا هر دو شخصیت‌ چند دانشی بودند و به زمینه‌های مختلف دانش علاقه‌مند بودند، گفت: توجه آلبرت کبیر به ابن سینا به خاطر علاقه‌مندی به متافیزیک بود.

استاد برجسته ابن سیناشناسی در دانشگاه اسکوالا نرماله سوپریوره ایتالیا با اشاره به اینکه نقش ابن سینا در فلسفه اسلامی، همان نقش ارسطو در فلسفه غربی است، اظهار کرد: ابن سینا را می‌توانیم ارسطوی دوم در بافت دینی و فرهنگی متفاوت معرفی کنیم.

وی با بیان اینکه متافیزیک یکی از مهم‌ترین بخش‌های آثار ارسطو است، افزود: خداوند در فلسفه ارسطو به نام حرکت‌کننده جهان معرفی می‌شود که متفاوت از خدای ادیان ابراهیمی است.

برتولاچی با اشاره به اینکه ابن سینا فرم و محتوای متافیزیک ارسطو را تغییر داد و به توحید اسلامی نزدیک کرد، تصریح کرد: این تحول و تغییر برای فلاسفه و متکلمان در داخل و خارج جهان اسلام بسیار جذاب بود.

وی با بیان اینکه این کار ابن سینا به کار آلبرت کبیر نزدیک بود، ادامه داد: ارسطو در یونان و ابن سینا در ایران ۱۳ قرن از منظر زمانی و چندین مایل از نظر مکانی فاصله دارند و قیاس بین این دو چند کیفیت مقدماتی نیاز دارد.

محقق برجسته ابن سیناپژوهی خاطرنشان کرد: ابن سینا متون یونانی ارسطو را نخواند، دسترسی او به آثار ارسطو غیر مستقیم بود و از طریق آثاری که از یونانی به عربی ترجمه شده بود، صورت گرفت.

وی با بیان اینکه دسترسی ابن سینا به آثار ارسطو به ترجمه‌های تحت‌اللفظی بود، گفت: اندیشه ارسطو در جهان اسلام با توضیحات شارحان یونانی و متفکران دیگر همراه بود.

برتولاچی با اشاره به اینکه در تداوم انتقال اندیشه ارسطو در جهان اسلام، شخصیت ابن سینا ظهور یافت و نقطه عطف تاریخ اندیشه اسلامی شد، اظهار کرد: ما اگر به تغییر و تحولی که ابن سینا در متافیزیک ارسطو داد بپردازیم، می‌توانیم به اهمیت کار ابن سینا در بسط اندیشه ارسطو در جهان اسلام پی ببریم.

وی با بیان اینکه ابن سینا در سیستم فلسفی اهمیت اساسی به الهیات داد، افزود: بوعلی سینا در زندگی خود متذکر می‌شود که متافیزیک نقطه عطفی در مطالعات فلسفی اوست، البته این دانشمند بارها کتاب متافیزیک ارسطو را خواند اما نتوانست متوجه مفاهیم آن شود تا بعد از مطالعه کتابی از فارابی، متوجه مباحث آن شد.

استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپریوره با اشاره به اینکه ابن سینا اهمیت بسیار زیادی به متافیزیک ارسطو داد، تصریح کرد: ابن سینا متافیزیک ارسطو را غیر سیستماتیک دید و گمان کرد به یک تحول نیاز دارد.

وی با تأکید بر اینکه متافیزیک یک عنصر اساسی در آثار فلسفی ابن سیناست، ادامه داد: در حالی که ریاضیات در همه آثار ابن سینا دیده نمی‌شود، اما متافیزیک، منطق و الهیات در تمام آثار آن دیده می‌شود.

برتولاچی با بیان اینکه ارائه ابن سینا از متافیزیک ارسطو عمیق‌تر از ارائه او از بخش‌های دیگر فلسفه است، خاطرنشان کرد: کتاب شفا، مهمترین کتاب فلسفه ابن سینا به شمار می‌رود که از کتاب اشارات نیز مهمتر است.

وی با اشاره به اینکه کتاب شفا به دوره بلوغ فکری ابن سینا باز می‌گردد، گفت: ابن سینا در این اثر برخی از نوشته‌های فلسفی خود را بازنویسی کرده و برخی دیگر را مختصر کرده است.

استاد فلسفه اسلامی در ایتالیا با بیان اینکه جای تعجب ندارد شاگردان ابن سینا به شفا توجه ویژه داشتند، اظهار کرد: شفا و اشارات مهمترین کتب در فلسفه اسلامی است که می‌توان اهمیت آن را از شمار متعدد نسخه‌ها و شروح‌های نوشته شده بر آن؛ پی برد.

وی با تأکید بر اینکه شفا در قرون وسطی به طور ناقص به زبان لاتین ترجمه شده است، افزود: تأثیر این کتاب در فرهنگ یهودی قابل مشاهده است.

برتولاچی با اشاره به اینکه بخش الهیات کتاب شفا مهمترین بخش الهیات در آثار ابن سیناست، تصریح کرد: این اثر بیش از هر چیز مبتنی بر سنت فلسفی پیش از او به ویژه ارسطو و نویسندگان قدیم استوار است.

وی با بیان اینکه شکل کلی کتاب شفا سنتی است، ادامه داد: ابن سینا سه اثر ارسطو را درباره حیوان‌شناسی در یک بخش آورده و بخش نفس کتاب را قبل از گیاه‌شناسی و حیوان شناسی قرار داده است.

مدیر طرح تصحیح و ترجمه الهیات شفا با تأکید بر اینکه ساختار سنتی این کتاب تفاوت چندانی با کارهای متفکران غربی ندارد اما حاوی اصالت‌های جدی است، خاطرنشان کرد: ابن سینا را می‌توان یک ارسطوی جدید نامید.

وی با اشاره به اینکه ابن سینا آنچه در آثار ارسطو است را بسط می‌دهد، گفت: ارسطو مهمترین منبع آثار و افکار ابن سینا بوده است.

برتولاچی با بیان اینکه ابن سینا به طور وسیعی به نجوم در بخش ریاضیات شفا پرداخته است، اظهار کرد: متافیزیک ابن سینا چهار برابر ماورالطبیعه ارسطو است، هر چند نسبت به بخش‌های دیگر شفا چندان وسیع به نظر نمی‌رسد.

وی با بیان اینکه الهیات ابن سینا، بسطی بر متافیزیک ارسطو است، افزود: ابن سینا در کنار متن ارسطو تمام تفکرات الهی و کلامی بعد از ارسطو را افزوده است.

استاد فلسفه اسلامی دانشگاه در ایتالیا با اشاره به اینکه ابن سینا در الهیات سه تغییر عمده ایجاد کرده است، تصریح کرد: این سه تغییر اساسی در سه شاخه، فرم و شکل، در جایگاه، مکان و محتوا قرار داده شده است.

وی با تأکید بر اینکه در میان سه تغییر ابن سینا، تغییرات محتوا مهمترین بخش برای ماست، ادامه داد: در بحث تغییر فرم و صورت ابن سینا، متافیزیک ارسطو را به یک علم دقیق تغییر داده است.

برتولاچی با اشاره به اینکه ابن سینا جنبه‌های علمی متافیزیک را مشخص می‌کند، خاطرنشان کرد: موضوعات، ساختار، روش و راهی برای اثبات حقایق که در فلسفه ارسطو دیده نمی‌شود و یا غیر منسجم است، توسط ابن سینا به روشنی بیان می‌شود.

وی با بیان اینکه ابن سینا ارتباط متافیزیک با علوم دیگر را مشخص می‌کند، گفت: متافیزیک ابن سینا نقش یک بنیان و اساس را برای علوم دیگر دارد تا آنجا که این علم بتواند اساس علوم دیگر را بیان کند.

استاد فلسفه اسلامی دانشگاه در ایتالیا با تأکید بر اینکه ابن سینا یک ساختار متفاوتی را به متن ارسطو می‌دهد و اضافات، حذفیات و بازبینی در اندیشه‌های ارسطو دارد، اظهار کرد: ابن سینا الهیات را به خدایی مرتبط می‌کند که در دین اسلام معرفی شده است.

وی با اشاره به اینکه ارائه ابن سینا از خداوند فراتر از محرک نامتحرک ارسطو می‌رود، افزود: بسیاری از بخش‌های کتاب شفا کاملاً دارای اصالت نیست زیرا در بسیاری از موارد فلسفه آن به ارسطو، شارحان و اندیشه‌های نوافلاطونی باز می‌گردد، اما ساختار کلیت این فلسفه منحصراً از آن اوست.

برتولاچی تصریح کرد: الهیات ابن سینا منبع مهمی برای جهان اسلام بود و توانست جایگزین متافیزیک ارسطو شود و در مسیحیت و یهودیت نیز تأثیر گذاشت.

وی با بیان اینکه این تغییرات الهیات ابن سینا را برای سایر متکلمان جذاب کرد، ادامه داد: تصویری که ابن سینا از خدا ارائه می‌دهد، کاملاً اسلامی، عقلانی و جهانی است.

مدیر طرح تصحیح و ترجمه الهیات شفا با اشاره به اینکه ابن سینا فضایی را برای «دیالوگ بین فرهنگی» در ورای محدویت‌های دینی ایجاد کرد، خاطرنشان کرد: این دانشمند فضایی برای گفت‌وگو بین ادیان مختلف در زمینه برخی مسائل فلسفی فراهم کرده است.

وی با بیان اینکه ارتباط صلح‌آمیز فلسفی بین افراد را دنبال می‌کنیم، گفت: باید برای محیط زیست، رعایت عدالت مالی، حقوق انسانی و موارد دیگر احترام قائل شویم.

برتولاچی اظهار کرد: بحث‌های فلسفی باید در کنار دیگر مسائل اخلاقی قرار گیرند که ریشه در انسان‌شناسی مشترک دارد و باید به نحو عمیقی انسانی و عقلانی باشد.

غرب به الهیات بوعلی کمتر توجه کرده

استاد فلسفه اسلامی دانشگاه پیزای ایتالیا همچنین با آیت‌الله غیاث‌الدین طه‌محمدی نماینده ولی‌فقیه در استان همدان و رئیس بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی‌سینا دیدار کرد.

غیاث‌الدین طه‌محمدی با تأکید بر اینکه ابن سینا فردی بااخلاق بود، اظهار کرد: بوعلی سینا در رساله عهد می‌گوید، «عهد کردم شوخی نکنم چراکه شوخی پشتوانه ندارد».

آیت‌الله غیاث‌الدین طه‌محمدی خطاب به آموس برتولاچی بیان کرد: الهیات شیخ‌الرئیس بوعلی سینا را با الهیات انجیل در دسترس جهان مسیحیت مطابقت دهید تا دانشمندان به قسمت‌هایی که دستکاری شده است، پی ببرند.

وی با بیان اینکه در کتاب انجیل قسمت‌هایی که دست نخورده، با سایر ادیان یکی است اما غرب به قسمت‌هایی که دست خورده باید پی ببرد، افزود: جهان غرب اگر از قسمت‌هایی از انجیل که دستکاری شده، مطلع شود، راجع به این کتاب تجدید نظر می‌کند و می‌فهمد این انجیلی نیست که بر حضرت عیسی(ع) نازل شده است.

رئیس بنیاد بوعلی سینا گفت: غربی‌ها بیشتر به طب بوعلی پرداخته‌اند و به الهیات کمتر توجه شده است.

رئیس بنیاد بوعلی سینا با بیان اینکه عربی دوره ابن سینا با عربی اکنون خیلی متفاوت است و به سختی فهمیده می‌شود، ادامه داد: غربی‌ها بیشتر به طب بوعلی پرداخته‌اند و به الهیات کمتر توجه شده است.

رئیس روابط عمومی و امور بین‌الملل بنیاد بوعلی سینا نیز با اشاره به پروژه تصحیح و ترجمه الهیات شفای بوعلی در دانشگاه اسکوالا نرماله سوپر یوره، اظهار کرد: ۱۵ نفر در این پروژه همکاری مستقیم دارند و در کشورهای اروپایی و آسیایی نیز برای پیشبرد اهداف طرح همکاری‌ می‌شود.

توکل دارائی با بیان اینکه آموس برتولاچی برای برنامه علمی به ایران سفر کرده است، افزود: برتولاچی دو روز در همدان خواهد بود و سپس به اصفهان خواهد رفت.

وی در پایان پیشنهاد داد تا بنیاد بوعلی به عنوان نهاد مرتبط با بوعلی و دانشگاه اسکوالا تفاهمنامه علمی داشته باشند تا همکاری‌های خود را در آینده بیشتر کنند.

مشارکت همدان در طرح‌های پژوهشی اروپا درباره بوعلی مشارکت می‌کند

استاندار همدان و عضو هیئت امنای بنیاد بوعلی‌سینا نیز در دیدار با مدیر پروژه تصحیح الهیات شفا گفت: شیخ الرئیس بوعلی سینا هویت فرهنگی و علمی ایرانیان است و مردم همدان به وجود آرامگاه ابن سینا در این شهر افتخار می‌کنند.

استاندار اضافه کرد: از حضور جنابعالی به عنوان استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپریوره (پیزا-ایتالیا) در همدان تشکر می‌کنم واز اینکه کار مهم معرفی و تصحیح آثار نابغه هزاره‌ها و مرد بزرگ، بوعلی سینا را به عهده دارید، خوشحال هستم.

محمدناصر نیکبخت شیخ الرئیس بوعلی سینا را جزو مهمی از هویت فرهنگی و علمی ایرانیان دانست و گفت: انجام طرح علمی تصحیح کتاب شفای بوعلی و ترجمه قسمتی از آثار ابن‌سینا موجب خوشحالی ما است.

استاندار همدان افزود: دو کشور ایران و ایتالیا دارای تمدن‌های بلند و تاریخ بلند هستند که ارتباطات فرهنگی و علمی و اخیرأ ارتباطات تجاری و بازرگانی خوبی بین دو کشور ایجاد شده که امیدواریم فضای ارتباطات گسترده بعد از سفر ریاست جمهوری ایران به ایتالیا و نخست وزیر ایتالیا به ایران، بیشتر فراهم شود.

وی وجود آرامگاه بوعلی در همدان را موجب افتخار مردم همدان و ایرانیان برشمرد و افزود: در تقویم ایران یکم شهریور به عنوان روز پزشک نامگذاری شده که در این روز در آرامگاه بوعلی مراسم باشکوهی برای گرامیداشت مقام شیخ‌الرئیس برگزار می‌شود.

نیکبخت اضافه کرد: در روز پزشک و گرامیداشت حکیم هزاره‌ها، فارغ‌التحصیلان پزشکی در جوار آرامگاه ابن سینا جشن فارغ التحصیلی را برگزار می‌کنند و من از جنابعالی برای شرکت در مراسم سال جاری دعوت می‌کنم که به همدان تشریف بیاورید.

وی در ادامه، ساختمان آرامگاه بوعلی سینا را جزو ابنیه بسیار ارزشمند و فاخر ایران و همدان دانست و تأکید کرد: بنیاد بوعلی سینا تنها بنیاد رسمی است که دولت مجوز داده در استان همدان فعالیت علمی و پژوهشی داشته باشد.

استاندار همدان عنوان کرد: در بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا از همه بزرگان علمی در زمینه‌های فرهنگی، فلسفه و پزشکی که دارای تبحر هستند از جمله دکتر نجفقلی حبیبی استفاده می‌شود و این بزرگان علمی از بنیاد حمایت می‌کنند.

وی افزود: امسال هزارمین سال ورود شیخ الرئیس به همدان است و در هزار سال گذشته این مرد بزرگ همواره مورد احترام مردم این دیار بوده است.

نیکبخت با تشکر از شورای پژوهش اتحادیه اروپا و اعضای طرح تصحیح الهیات شفاء، گفت: قطعاً بهترین فرد که دکتر برتولاچی است برای این مطالعات انتخاب شده است و امیدواریم ثمرات علمی این پژوهش برای بشریت مفید واقع شود.

وی در ادامه با اشاره به ریاست آیت الله محمدی بربنیاد بوعلی سینا، اضافه کرد: آیت الله محمدی به بوعلی سینا علاقه‌مندی زیادی دارد و از سوی دیگر بزرگانی چون دکتر حبیبی عاشقانه برای معرفی هر چه بیشتر و بهتر شیخ‌الرئیس تلاش و اهتمام می‌کنند.

استاندار همدان بیان کرد: استانداری و استان همدان هر همراهی و همکاری لازم برای توفیق دکتر برتولاچی در مطالعه آثار ابن سینا لازم باشد، انجام خواهند داد.

وی در بخش پایانی سخنانش با اشاره به اینکه بوعلی سینا در تمام افکار و تصمیمات خود بزرگ بود، تصریح کرد: قطعأ هوش سرشار بوعلی ایشان را به همدان هدایت کرد چراکه همدان در طول تاریخ مهد حضور بزرگان علمی بوده و شیخ الرئیس اتفاقی به همدان نیامد بلکه با مطالعه وارد همدان شده است.

ارتباط علمی ایتالیا و بنیاد بوعلی‌سینا

در ادامه دکتر آموس برتولاچی مدیر طرح تصحیح نسخ الهیات شفا در ایتالیا با بیان اینکه از استقبال و مهمان نوازی گرم مسئولان همدان، بسیار تشکر می‌کنم، گفت: از دعوت استاندار برای سفر دوباره به همدان در روز بزرگداشت ابن سینا بسیار خوشحال هستم چراکه دوست دارم با دانشجویان ایرانی ارتباط بیشتری داشته باشم.

دکتر آموس برتولاچی افزود: در این سفر گام مهمی برای همکاری علمی بین ایتالیا و ایران از طریق اعضای طرح تصحیح الهیات شفا و بنیاد بوعلی‌سینا برداشته شده است.

استاد دانشگاه اسکوالا نرماله سوپریوره اضافه کرد: در این سفر که به دعوت کمیته شورای عالی انقلاب فرهنگی و آقای دکتر ولایتی انجام شده اقداماتی برای ایجاد ارتباطات علمی با مؤسسات علمی و پژوهشی ایران و ایتالیا از جمله بنیاد بوعلی سینا صورت گرفت.