رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گفت: گفت‌وگوهای دینی اسلام و مسیحیت ارمنی حوزه سیلیسی با موضوع «ادیان و محیط زیست»، گامی مؤثر برای خداپسندانه زیستن بشریت است.

به گزارش پرس شیعه، ابوذر ابراهیمی‌ترکمان در سخنرانی خود در آیین افتتاحیه گفت‌وگوی دینی اسلام و مسیحیت ارمنی حوزه سیلیسی در لبنان، گفت: نزدیک به سه دهه گفت‌وگوهای مشترک با موضوعاتی متنوع که دغدغه‌های انسان معاصر بوده و آثار و برکات فراوانی را بر جای گذاشته است، داشته‌ایم. امیدوارم که این دور از گفت‌وگوها نیز که با موضوع مهم و اساسی «ادیان و محیط زیست» در حال برگزاری است، گامی مؤثر برای خداپسندانه زیستن بشریت باشد.

رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی افزود: در سال‌های اخیر و با رشد روزافزون و سریع مظاهر تکنولوژی، قدرت تصرف و تسلط بشر بر محیط ‌زیست فزونی یافته است تا جایی که اکنون برای اعمال چنین قدرتی، مسابقه‌ای پنهانی میان جوامع مختلف شکل گرفته و بی‌آنکه به آینده انسان‌ها بیندیشند، به صورت لجام‌گسیخته از این منابع بهره‌برداری می‌شود.

رییس شورای سیاستگذاری هماهنگی‌های گفت‌وگوی ادیان در جمهوری اسلامی ایران بیان کرد: این در حالی است که آموزه‌های دین اسلام و مسیحیت همواره بر این نکته تأکید دارند که نعمت‌های این دنیا متعلق به نوع بشر در طول تاریخ است و انسان باید به اندازه نیاز واقعی از این منابع بهره ببرد.

دو نگرش بر مبنای تسلط انسان بر محیط زیست

ابراهیمی‌ترکمان اظهار کرد: دو نوع نگاه اساسی به محیط‌ زیست موجب می‌شود دو رویکرد و دو مسیر پیش روی ما گذاشته شود. نگاه اول اینکه به محیط‌ زیست به عنوان امانتی خداوندی که به ما سپرده شده است، بنگریم و خود را موظف کنیم تا آن را به آیندگان، صحیح و سالم تحویل دهیم.

وی همچنین گفت: این نگاه اخلاق‌محورانه به محیط زیست است. در این نگاه، تلاش می‌کنیم از این امانت حفاظت کنیم و آن را به خوبی به آیندگان منتقل کنیم و در این حالت، حفاظت از محیط زیست یک تکلیف تلقی می‌شود. تمام برنامه‌های ما بر اساس نگاه حمایتی شکل خواهد گرفت و تخریب محیط‌ زیست یک جرم محسوب می‌شود.

رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ادامه داد: نگاه دوم اینکه انسان‌ها را وارثان محیط‌ زیست بدانیم؛ بدین معنی که آسمان و زمین و آنچه در آن است، میراث پدران ما است که اکنون مالک و اختیاردار آنیم، پس می‌توانیم هرگونه که مایلیم در آن تصرف کنیم.

وی افزود: بر مبنای این نگاه برای بهره‌برداری بیشتر، مسابقه شکل می‌گیرد و هرکس می‌کوشد تا بیشتر از دیگری از این میراث بهره‌برداری کند و تخریب محیط‌ زیست یک حق تلقی می‌شود. متأسفانه باید اذعان کرد که امروزه نگاه منفعت طلبانه، بر نگاه اخلاق محور غلبه پیدا کرده است.

ابراهیمی‌ترکمان در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به آثار عدم توجه به حفاظت از محیط زیست گفت: افلاطون معتقد است که نزاع در دنیا بر سر خیر قلیل است و بر سر خیر کثیر نزاعی در نمی‌گیرد. به عنوان مثال بشر کمتر برای نور ماه می‌جنگد زیرا نور ماه خیرکثیر است و همه از آن بهره‌مندند. اما برای آب در جهان نزاع شکل می‌گیرد، چرا که آب خیر قلیل است.

وی تأکید کرد: از این دیدگاه افلاطون می‌خواهم نتیجه بگیرم که اگر اکنون تخریب محیط‌ زیست تداوم یابد و مانعی برای بهره‌برداری لجام گسیخته از محیط ‌زیست ایجاد نشود، به این معنی است که خیر قلیل را به آیندگان منتقل می‌کنیم و در نهایت موجب انتقال نزاع و جنگ به آیندگان هستیم و در این صورت ما انسان‌های امروز، آتش جنگ‌هایی را برافروخته‌ایم که فرزندانمان بی آنکه در ریشه‌های پیدایش آن دخیل باشند؛ در شعله‌های آن خواهند سوخت.

رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی افزود: همانگونه که می‌دانید، شناخت خداوند جزء والاترین و شریف ترین شناخت‌‎ها در ادیان ابراهیمی است. امیر مؤمنان امام علی (ع) در همین رابطه چنین می‌‎فرماید: شناخت خداوند برترین شناخت‌هاست. در آموزه‌های دینی دو راه برای شناخت خداوند، معرفی شده است. یکی راه سیر انفسی است که انسان باید از طریق شناخت خود، خداوند را بشناسد به این گونه که با شناخت خود، به فقر وجودی خویش پی می برد و با پی بردن به فقر وجودی، به دنبال رافع فقر خواهد رفت و رافع فقر فقط خداوند است.

ابراهیمی‌ترکمان خاطرنشان کرد: راه دیگر شناخت خداوند، سیر آفاقی است، سیر آفاقی به این معنی است که بشر در مخلوقات خدا بیاندیشد و زمین و آسمان و درختان، دریاها و کوه‌ها را از نظر بگذراند و با اندیشه در آنها، خالق آنها را نیز بشناسد. ما انسان‌ها همچنانکه با دیدن یک تابلوی نقاشی چشم‌نواز، علاقه‌مندیم خالق این اثر را بشناسیم، با دیدن آفاق که از مهمترین جلوه های آن محیط‌زیست است، می‌توانیم خدای متعال را بشناسیم. وقتی محیط‌زیست تخریب می‌شود در واقع تصرف در ‌آفاق شکل می‌گیرد، آفاقی که از آیات خداوند متعال بوده و راهی برای شناخت حقیقت هستی و خالق آن است. متأسفانه امروزه تکنولوژی از طبیعت تقدس‌زدائی کرده  و تسلط غیراخلاقی انسان را بر طبیعت بیشتر کرده است.

راهکارهای مشترک دینی برای حفاظت از محیط زیست

وی در ادامه گفت: به نظر می‌رسد اصالت دادن به رفع نیازهای تخیلی و نه رفع نیازهای حقیقی، سبب تخریب محیط‌ زیست شده است. ادیان همواره بر این نکته تأکید دارند که نیازهای حقیقی باید رفع شوند و نیاز های تخیلی باید کنترل شوند. این مهم باید در آموزش های دینی مورد تأکید قرار گیرد.

رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی یادآور شد: در جهان بینی‌اسلامی، از انسان به عنوان خلیفه خدا بر روی زمین یاد می‌شود؛ پس همانگونه که خداوند با رافت و عطوفت با مخلوقات خود رفتار می‎کند، انسان نیز در جایگاه خلیفه اللهی خود مکلف است که با رافت و عطوفت با دیگر مخلوقات خدا رفتار نماید، و به آن آسیب نرساند و مهمتر از همه اینکه، دو دین بزرگ اسلام و مسیحیت عمیقا بر این نکته تأکید دارند که انسان نباید ظلم کند و ظلم بر طبیعت،  از مصادیق بارز ظلم است.

وی در پایان سخنان خود ابراز امیدواری کرد که نتایج این دور از گفتگوها بتواند در راستای بهبود زندگی مردم جهان و آیندگان تأثیرگذار باشد.