اظهارات «جان بولتون»در خصوص بازگشت تحریم های ایران و نحوه اجرا نشدن این تحریم ها نشان می دهد که واشنگتن تحریم را به عنوان اهرمی برای همراه کردن تهران با خواسته های خود در نظر گرفته است.

«دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا پیش از آنکه از بازگرداندن تحریم های ایران احساس شعف و پیروزی کند ضربه اول را از اروپا خورد و بیانیه مشترک «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی آتحادیه اروپا به همراه وزیران خارجه آلمان، فرانسه و انگلیس در خصوص مخالفت با این تحریم ها و همچنین آغاز اجرای قوانین مسدودساز برای جلوگیری از وارد آمدن ضربه به شرکت های اروپایی طرف قرارداد با ایران موجب شد تا آمریکا در این راه همراهی همراهان همیشگی خود را نداشته باشد.

در همین رابطه روزنامه دیلی صباح با اشاره به این وضعیت در گزارشی نوشت: آمریکا تنها ماند.

اما «جان بولتون» مشاور امنیت ملی آمریکا در اظهاراتی از هدف اعمال تحریم ها رونمایی کرد. بولتون اعلام کرده اگر ایران می‌خواهد از بازگشت مجدد تحریم‌ها جلوگیری کند پیشنهاد دونالد ترامپ برای مذاکره را بپذیرد.

بولتون که با شبکه خبری فاکس نیوز آمریکا گفتگو می‌کرد، از ایران خواست که برنامه هسته‌ای  و برنامه موشکی بالستیک خود را به طور کامل و به‌طور قابل راستی‌آزمایی کنار بگذارد و با آمریکا وارد مذاکره شود.

مقامات مختلف آمریکایی از جمله شخص «دونالد ترامپ» در طول یک هفته اخیر دست کم ۱۳ بار درباره مذاکره با ایران اظهار نظر کرده اند.

مشاور امنیت ملی رییس جمهوری آمریکا تاکید کرد: ایران اگر می‌خواهد از فشار تحریم‌ها رهایی یابد، باید پشت میز مذاکره با آمریکا بنشیند. بولتون اضافه کرد، در طول مذاکرات از فشار آمریکا  بر ایران کاسته نخواهد شد.

بولتون در گفتگوی خود با فاکس‌نیوز در عین‌حال تصریح کرد که آمریکا درصد تغییر رژیم ایران نیست. او گفت: می‌خواهیم آن قدر فشار بر دولت ایران وارد کنیم تا این کشور رفتارش را تغییر دهد.

اما «حسن روحانی» رئیس جمهوری ایران در واکنش به پیشنهاد مذاکره بدون پیش‌شرط دونالد ترامپ گفت، «هدف آنان از طرح موضوع مذاکره این است که جنگ روانی برای مردم ایران ایجاد کنند. ما در همین دولت فعلی آمریکا هم با آنان مذاکره کردیم از جمله با وزیر خارجه این کشور که مذاکره‌ای انجام شده بود، اما نکته این است که کسی که از مذاکره کردن خارج شد دولت ترامپ بود وگرنه کشور ما همیشه از مذاکره استقبال کرده است، به شرط اینکه صداقت در طرف مقابل نیز وجود داشته باشد.»

رو در رو کردن مردم با مسئولان

این اظهارات نشان می دهد هر چند مقامات آمریکایی در ظاهر مدعی هستند که در پی تغییر نظام در ایران نیستند اما مجموع اقدامات آنها و انتشار پی در پی پیام های مقامات کاخ سفید در توئیتر در حمایت از «ناآرامی های مشکوک ایران» نشان می دهد که آنها قصد رو در رو کردن مردم با مسئولان را دارند.

بر اساس سندی که چندی قبل رسانه های آمریکایی درباره برنامه ویژه جان بولتون برای تغییر نظام در ایران منتشر کردند ایجاد شکاف میان مردم و مسئولان ایرانی و دامن زدن به اختلافات بوجود آمده یکی از راه های موثر برای ایجاد تغییر در ایران است.

آمریکا با بازگردادن تحریم از یک سو و از سوی دیگر اعلام اینکه اگر می خواهید تحریم نشوید مذاکره کنید، قصد دارد تا در ابتدا فشار اقتصادی را بر مردم ایران افزایش داده و سپس با مقصر نشان دادن مقامات ایرانی برای این وضعیت، مردم و مسئولان را در برابر یکدیگر قرار داده و با حمایت از اغتشاشگران شعله اختلافات در ایران را گسترده تر کند.

ترامپ تنها تر از همیشه

شکی در این مطلب نیست که مجموع سیاست های آمریکا موجب دور شدن واشنگتن از متحدان قدیمی خود شده است از همین رو برخی از کارشناسان معتقدند که اصرار مقامات کاخ سفید برای مذاکره شاید برای کم کردن شکاف ایجاد شده میان آمریکا و متحدانش باشد.

موضع گیری سریع اتحادیه اروپا و به اجرا گذاشتن قوانین مسدود ساز نشان می دهد که اروپائی ها دل خوشی از بدعهدی های آمریکا ندارند. طبق این قانون (قوانین مسدود ساز) پیروی شرکت‌های اروپایی از تحریم‌های آمریکا متوقف می‌شود، مگر آن‌که کمیسیون اروپایی رسماً مجوز آن را به شرکت‌ها بدهد.

مقررات مسدود ساز همچنین راه تأثیرگذاری تحریمی دادگاه‌های آمریکایی را در اروپا مسدود می‌کند و به شرکت‌های اروپایی اجازه می‌دهد خسارات ناشی از تحریم علیه خود را بازپس گرفته و جبران کنند.

آن‌طور که اعلام‌ شده، ستون‌های استراتژی اتحادیه اروپا برای حفظ برجام عبارتند از: اعطای وام از سوی بانک سرمایه‌گذاری اروپا، اقدام ویژه برای محافظت از شرکت‌های اتحادیه اروپا در برابر تحریم‌های ثانویه ایالات متحده و قوانین مسدود ساز، و این پیشنهاد که دولت‌های اتحادیه اروپا به منظور جلوگیری از مجازات‌های ایالات متحده، به انتقال مستقیم پول به بانک مرکزی ایران روی آورند.

در همین رابطه «پیتر آلتمایر» وزیر اقتصاد آلمان نیز دیروز دوشنبه گفت که کشورش به ارائه ضمانت برای صادرات و سرمایه‌گذاری شرکت‌هایی که با ایران تجارت می‌کنند ادامه می‌دهد.

آلتمایر افزود که برلین برای معافیت شرکت‌های آلمانی از تحریم‌های ایران همچنان در حال مذاکره با ایالات متحده است.

وزیر اقتصاد آلمان با اشاره به شرکت‌های آلمانی طرف معامله با ایران تأکید کرد: «ضمانت‌های صادراتی و تضمین‌های سرمایه‌گذاری از وزارت فدرال اقتصاد همچنان برای شرکت‌ها در دسترس است.»

علاوه بر این موارد مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که در ادامه تور آسیای شرقی خود برای صحبت پیرامون مسائل امنیتی عازم نیوزلند شده است، یک روز بعد از بازگشت تحریم‌های ضدایرانی واشنگتن، بر لزوم حفظ و نگهداری توافق هسته‌ای ایران علیرغم خروج آمریکا تاکید کرد و گفت: اساس کار حفاظت از استقلال تجاری اتحادیه اروپا و برآورده کردن مقصود اصلی برجام مبنی بر تامین مزایای اقتصادی ایران در ازای پایبندی به تعهدات هسته‌ای است.

موگرینی ادامه داد: نهایت تلاش خود را می‌کنیم تا ایران در برجام باقی بماند و منافع اقتصادی که این توافق برای مردم ایران به ارمغان می‌آورد، حفظ شود چرا که بر این باور هستیم که این مسئله نه‌تنها به نفع امنیت منطقه بلکه همه جهان است.

مجموع این رخدادها نشان می دهد که بازی آنطور که ترامپ و مشاورانش پیش بینی کرده اند پیش نمی رود زیرا آمریکا قصد داشت با راه انداختن این بازی و اصرار بر مذاکره دست بالا را در صورت انجام مذاکره احتمالی با مکقامات ایرانی داشته باشد اما تحولات چند روز اخیر نشان می دهد که خبری از موضع برتر آمریکا در برابر ایران نیست.

به اعتقاد برخی کارشناسان اقدامات اروپا شامل شرکت های بزرگ نمی شود و فقط شرکت های کوچک ارتباطات خود با ایران را حفظ می کنند و این یعنی پیروزی آمریکا اما ارتباط با همین شرکت های کوچک نیز به معنای کسب درآمد است و این در حالی است که ترامپ مدعی شده بود درآمدهای ایران را به صفر می رساند. از سوی دیگر چین نیز اعلام کرده که خرید نفت از ایران را همچنان ادامه می دهد و این یعنی ادامه درآمدهای نفتی ایران.

به هر حال آنچه نمایان است این مطلب است که ترامپ تا این لحظه نتوانسته اجماعی را علیه ایران ایجاد کند و ادامه این روند فقط موجب سیاه تر شدن کارنامه کاری وی در کاخ سفید خواهد شد.

عبدالحمید بیاتی

منبع؛ مهر