عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان اینکه یکی از کارکردهای مهم مناقب نگاری اثبات حقانیت شیعی بود، گفت: قدرت گرفتن صفویه و رسمیت یافتن تشیع مهمترین عامل کاهش مناقب نگاری است.

به گزارش پرس شیعه، نشست تخصصی مناقب نگاری و جایگاه آن در علوم اسلامی از منظر تمدنی، توسط گروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی و با همکاری معاونت فرهنگی اجتماعی حوزه علمیه خراسان در مدرسه تخصصی قرآن و عترت مشهد برگزار شد.

در این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین غفوری، عضو هیئت علمی هنر و تمدن اسلامی در ابتدا به توضیح واژگان تخصصی این مبحث همچون مناقب، فضائل، مثالب، فضائح، خصایص، رذائل، مطاعن و …. پرداخت.

وی در تعریف مناقب گفت: مناقب عبارتست از محسنات اکتسابی همچون شجاعت، شهامت، تحصیل علم و دانش و …. تفاوت مناقب با اصطلاحاتی همچون فضائل این است که مناقب به محسناتی گفته می‌شود که در مورد انسان به کار می‌رود اما فضائل علاوه بر انسان، شامل غیر انسان هم می‌شود؛ مانند فضائل شهرها.

عضو هیئت علمی پژوهشکده اسلام تمدنی درباره چگونگی پیدایش مناقب نگاری بیان کرد: مناقب نگاری در ابتدا رشته‌ای تخصصی و جداگانه نبود بلکه مناقب و فضائل در میان آثار تاریخ، سیره، حدیث و تفسیر می‌آمد. به تدریج فصلی از کتاب‌ها به فضائل اختصاص یافت. در قرن سوم بود که کتابهای مستقلی در مورد فضائل و مناقب پدید آمد. موضوعاتی که در این نوع از آثار بدان پرداخته می‌شد، عبارت بود از فضائل قرآن، فضائل رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم)، فضائل اهل بیت (علیهم السلام) و فضائل صحابه. در میان بیشترین آثار فضائل و مناقب درباره امام علی علیه السلام پدید آمد. به نظر می‌رسد مسئله خلافت و امامت و اختلاف درباره آن، علت اصلی نگارش تعداد بسیاری از کتب مناقب نگاری پیرامون شخصیت علی علیه السلام بوده است.

حجت‌الاسلام غفوری در ادامه مباحث خود به جایگاه مناقب نگاری در علوم اسلامی پرداخت و گفت: مناقب نگاری به عنوان یکی از زیرشاخه‌های تاریخ‌نگاری مطرح است و بیشترین ارتباط را با علومی همچون تاریخ، حدیث و تفسیر دارد.

این محقق سپس به طور جداگانه به ارتباط و پیوستگی میان مناقب نگاری و علوم تاریخ، حدیث و تفسیر پرداخت و در هر مورد به چندین نمونه از آثاری که کتابت شده بود، اشاره کرد.

عضو هیئت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، یکی از کارکردهای مهم مناقب نگاری را اثبات حقانیت شیعی دانست و سپس به تعداد آثار مناقب نگاری در هر سده اشاره کرد و گفت: در این میان در قرن دهم ۱۸ کتاب در این زمینه نگارش یافته بود که تنها یک مورد آن توسط یک نویسنده شیعی به نگارش در آمده است.

وی به قدرت رسیدن صفویه و رسمیت یافتن تشیع در قرن دهم را مهمترین عامل در کاهش تعداد آثار مناقب نگاری توسط نویسندگان شیعی دانست.