محمد علی دستمالی بر این باور است کە پ.ک.ک و نهادهای اقماری آن در ترکیه به شکل مداوم در تصمیم گیری و اقدام، مرتکب خطا می شوند.

 با شروع فصل بهار ، درگیری‌های پراکنده بین پ.ک.ک (حزب منحله کارگران کردستان) و نظامیان ترکیه افزایش پیدا کرده است. از دیگر سو در صحنه سیاسی نیز اعلام حکم ابطال انتخابات شهرداری ها در استانبول و تصمیم‌گیری در مورد تکرار انتخابات در این کلانشهر بزرگ، پای کردها را به میان می آورد که در این شهر بزرگ ترکیه آرای میلیونی و تاثیرگذاری دارند. برای تحلیل بیشتر این موضوع مهربا «محمدعلی دستمالی» کارشناس مسائل ترکیه گفتگو که در ادامه آمده است.

*عبدالله اوجالان رهبر زندانی پ.ک.ک، پس از مدتها توانست یک پیام سیاسی منتشر کند. شما پیام اوجالان را چگونه می‌بینید؟ به باور شما این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده آغاز دور جدیدی از مذاکرات صلح بین دولت اردوغان و پ ک ک باشد؟

آغاز دور جدید مذاکرات صلح بین ترکیه و پ.ک.ک بسیار دشوار است که در ادامه دلایل آن را بیشتر تحلیل می‌کنیم. اما این پیام اوجالان حاوی نکات بسیار مهم بود. مهم ترین و برجسته ترین نکته در پیام‌های رهبر زندانی پ.ک.ک این بود که از نهادهای اقماری این گروه خواسته است که در مناطق کردنشین شمال سوریه در تمام تصمیمات و اقدامات خود، حساسیت های ترکیه را مد نظر داشته باشند.

این خواسته اوجالان، پیام مثبتی برای آنکارا است که باعث می‌شود مدیریت موضوع کردی در غرب و شرق فرات تا حدودی سهل تر و راحت تر شود. دومین پیام مهم این بود که از زندانیان خواسته که به اعتصاب غذای خود پایان دهند. اما شاهد این هستیم که به خواسته‌های اوجالان هیچگونه توجهی صورت نگرفته و اعتصاب غذا همچنان ادامه دارد.

در سوریه نیز شاهد واکنش سلبی و ایجابی روشنی در مورد پیام و اوجالان نبودیم. به عبارتی روشن ما شاهد یک تمرد آشکار از دستورات اوجالان هستیم. البته در سال ۲۰۱۳ نیز نظیر چنین چیزی روی داد. در آن زمان، او  از پ.ک.ک خواسته بود که ترکیه را ترک کنند و به مبارزات مسلحانه پایان دهند. اما چنین چیزی روی نداد و در مقاطع بعدی شاهد توقف مذاکرات صلح و آغاز مجدد درگیری ها بودیم.

*اصلی ترین دلیل این تمرد را در چه می‌بینید؟

گرایش چپ به ویژه گرایش چپ ترکی در اصلی ترین کانونهای تصمیم گیری پ.ک.ک و کل نهادهای اقماری آن، بسیار قدرتمند شده است و این جناح در رفتار سیاسی و سنت تصمیم گیری سیاسی خود همواره اهل لجاجت و عداوت بوده است. یکی از رفتارهای سنتی و مرسوم چپ ترک در ترکیه،  لجبازی و اصرار بر تصمیمات قدیمی است و این سنت، بر پ.ک.ک هم تاثیر گذاشته است.

همین امروز شما شاهد این هستید که «سزای تمللی» رهبر حزب دموکراتیک خلق ها که پس از زندانی شدن صلاح الدین دمیرتاش، سکان رهبری این حزب را در اختیار گرفته، یک ترک چپ‌گرا است و نه تنها کُرد نیست و بر زبان کردی تسلط ندارد، بلکه کوچکترین ارتباطی با اهداف و آرمان‌های کُردی ندارد و قاعدتاً این مسئله در تصمیم‌گیری‌های چنین حزب مهمی، نقش جدی دارد و یکی از دلایل شکست های اخیر این حزب در مناطق کردنشین ترکیه نیز همین مسئله است.

گرایش بیش از حد به چپ و فاصله گرفتن از مطالبات کُردی، موجب شد تعداد شهرداری های این حزب از ۱۰۳ شهرداری سال ۲۰۱۴ میلادی به ۷۰ شهرداری در انتخابات اخیر برسد و شهرهای مهمی همچون آگری، بتلیس و شرناخ به دست کردهای هوادار اردوغان بیفتد.

از دیگر سو بی اعتمادی به دولت ترکیه وهم آشکار است. واقعیت این است که در بسیاری از مقاطع و ایستگاه های تاریخی حساس، دولت اردوغان نیز در برابر کردهای مخالف، با تعلل و وقت کشی تلاش کرده که آنها را سرگرم کند و به شکل جدی و شفاف پشت میز مذاکره ننشیند. به عبارتی دیگر، پ.ک.ک و نهادهای اقماری آن در ترکیه به شکل مداوم در تصمیم گیری و اقدام، مرتک خطا می شوند. اما واقعیت این است که حزب عدالت و توسعه هم برنامه روشنی برای توجه به خواسته های کردها ندارد.

بیشتر بخوانید.....
سپر قرار دادن هواپیماهای مسافربری از سوی جنگنده های اسرائیلی

 *آیا شما ائتلاف نهادهای اقماری پ.ک.ک با مخالفین اردوغان در انتخابات اخیر را هم یک تصمیم غلط تلقی می کنید؟

حزب دموکراتیک خلق ها به عنوان مهمترین نهاد اقماری پ.ک.ک در انتخابات اخیر در شهرهای مهمی همچون آنکارا، استانبول و آدنا نامزد معرفی نکرد و با حمایت از نامزدهای حزب جمهوری خلق، زمینه آن را فراهم آورد که نامزدهای ائتلاف اردوغان و باغچه لی دچار شکست شوند و نامزدهای کمالیست پیروز شوند. سوال من اینجاست: کردها در این ماجرا چه مابه ازا  و نتیجه‌ای به دست آوردند؟ آیا حزب جمهوری خلق به عنوان مهمترین حزب مخالف در ترکیه که بر باورهای کمالیستی و لائیستی تاسیس شده به خواسته‌های کردها توجهی نشان خواهد داد؟

خیر. در واقع در این ماجرا کردهای مخالف، فقط توانستند اردوغان و باغچه لی را تحریک و خشمگین کنند و نشان دهند که تمایلی ندارند که ترکیه را به سوی ثبات و امنیت بیشتری ببرند و با دولت مقتدر مذاکره کنند. این تصمیم کردها یک خطای راهبردی بود که صد البته چنین تصمیمی در آنکارا، استانبول و دیاربکر اخذ نمی‌شود و شورای رهبری پ.ک.ک در کوهستان قندیل چنین تصمیمی گرفته است.

در روزهای اخیر نیز پس از انتشار خبر تکرار انتخابات استانبول، شاهد این بودیم که دو تن از اعضای شورای رهبری پ‌ک‌ک به شکل شفاف از  اکرم امام اوغلو اسم آورده و از کردها خواستند که به این نامزد رای بدهد. لجبازی، اصرار و عناد در این ماجرا تنها به ضرر کُردها تمام می‌شود و حتی اگر یک بار دیگر اردوغان شکست بخورد، حزب عدالت و توسعه در شرایطی نیست که قدرت را از دست بدهد.

ما در ۴ سال آتی در ترکیه هیچ انتخاباتی نخواهیم داشت و کردها برای تحقق مطالبات و اهداف خود، لاجرم باید با همین دولت مذاکره کنند. بنابراین چنین تصمیمات غلطی فقط به کردها ضربه می‌زند. البته این به معنی تایید تمام تصمیمات و اقدامات دولت اردوغان و مشی سیاسی او در قبال کردها نیست.

*مجموعِ این شرایط، بر انتخابات پیشِ روی استانبول، چه تاثیری خواهد گذاشت؟

گفته می‌شود در کلانشهر استانبول بین یک تا یک و نیم میلیون نفر رای دهنده کُرد وجود دارد که صد البته همه آنان هوادار پ.ک.ک و حزب دموکراتیک خلق ها نیستند. بخش قابل توجهی از این کردها از خانواده‌های محافظه‌کار و اسلامگرا هستند که از دیرباز، حامی حزب عدالت و توسعه بوده و هستند. یکی از تحلیل های حزب عدالت و توسعه این است که در انتخابات اخیر، کردهای محافظه کار از حزب حاکم قهر کردند و شاید یکی از دلایل مهم آن، اظهارات تند اردوغان در مورد کردها و مسائل مرتبط با کردهای سوریه بود.

اگر در انتخابات پیش رو، سران حزب عدالت و توسعه نتوانند اعتماد کردهای محافظه کار را به دست آورد و آنها را به پای صندوق‌های رای نکشانند، احتمالا تجربه شکست قبلی تکرار خواهد شد. در استانبول، اختلاف رای بین اکرم امام اوغلو و بن علی ییلدریم، به کمتر از ۵۰ هزار رای رسید. بنابراین کردها در این دوره از انتخابات نیز نقش بسیار مهمی دارند.

اگر دست‌کم ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر از کُردهای محافظه کار به پای صندوق‌های رای کشانده شوند، در این صورت پیروزی آک پارتی حتمی خواهد بود. اما اگر کردها دارای انسجام کامل باشند و همچنان از مخالفین اردوغان حمایت کنند و کردهای محافظه کار نیز به قهر و فاصله ادامه دهند، در این صورت، پیروزی از آنِ مخالفین اردوغان خواهد بود.

منبع؛ مهر/حلیمە ملایی