این ماه در مکتب تشیع یادآور نهضت حضرت سیدالشهدا و حماسه جاودان کربلاست. این ماه، یادآور دلاورمردی های یاران با وفای اباعبدالله الحسین(علیه السلام)، فداکاری های زینب کبری(سلام الله علیها)، حضرت سجاد(علیه السلام)، و همه اسرای کاروان امام حسین(علیه السلام)، است. این ماه، یادآور خطبه ها و شعارهای آگاهی بخش سالار شهیدان، نطق آتشین حضرت زینب(سلام الله علیها) و خطابه غرّای زین العابدین(علیه السلام)، است. این ماه، یادآور استقامت حبیب بن مظاهر و شهادت عون و جعفر است. آری این ماه، ماه پیروزی حق بر باطل است.

چرا محرم؟!
پیش از اسلام عرب، جنگ در این ماه را حرام می دانست و ترک مخاصمه می کرد؛ لذا از آن زمان این ماه بدین اسم نامگذاری شد.[۱] و روز اول محرم را اول سال قمری قرار دادند.[۲] در توضیح این که چرا ماه های دیگر که جنگ در آنها حرام است، محرم نامیده نمی شود می توان گفت: چون ترک جنگ از این ماه شروع می شد به آن محرم گفتند.

این ماه در مکتب تشیع یادآور نهضت حضرت سیدالشهدا و حماسه جاودان کربلاست.

این ماه، یادآور دلاورمردی های یاران با وفای اباعبدالله الحسین(علیه السلام)، فداکاری های زینب کبری(سلام الله علیها)، حضرت سجاد(علیه السلام)، و همه اسرای کاروان امام حسین(علیه السلام)، است. این ماه، یادآور خطبه ها و شعارهای آگاهی بخش سالار شهیدان، نطق آتشین حضرت زینب(سلام الله علیها) و خطابه غرّای زین العابدین(علیه السلام)، است.

این ماه، یادآور استقامت حبیب بن مظاهر و شهادت عون و جعفر است.

آری این ماه، ماه پیروزی حق بر باطل است.

محرم از منظر ائمه(علیهم السلام)
شیعیان از امام رضا(علیه السلام)، چنین نقل شده است:

«وقتی محرم فرا می رسید، پدرم خندان دیده نمی شد، حزن و اندوه تا پایان دهه اول بر او غالب بود و روز عاشورا، روز حزن و مصیبت و گریه ایشان بود. »[۳]

همچنین حضرت امام رضا(علیه السلام) درباره عاشورا می فرماید:

«کسی که عاشورا روز مصیبت و اندوه و گریه اش باشد، خداوند قیامت را روز شادمانی و سرور او قرار خواهد داد. »[۴]

اعمال شب اول ماه محرم
۱ نماز: این شب چند نماز دارد که یکی از آنها به شرح ذیل است:

دو رکعت، که در هر رکعت بعد از حمد یازده مرتبه سوره توحید خوانده شود.

در فضیلت این نماز چنین آمده است:

«خواندن این نماز و روزه داشتن روزش موجب امنیت است و کسی که این عمل را انجام دهد، گویا تمام سال بر کار نیک مداومت داشته است. »[۵]

۲ احیای این شب.[۶]

۳ نیایش و دعا.[۷]

روز اول محرم
اول محرم هر سال اولین روز سال قمری است. از امام محمدباقر(علیه السلام) روایت شده است: «آن کس که این روز را روزه بدارد، خداوند دعایش را اجابت می کند، همانگونه که دعای زکریا(علیه السلام) را اجابت کرد. »[۸]

دو رکعت نماز خوانده شود و پس از آن سه بار دعای زیر قرائت گردد:

«اللّهم انت الاله القدیم و هذه سنهٌ جدیدهٌ فاسئلک فیها العصمه من الشیطان و القوَّه علی هذه النّفس الامّاره بالسُّوء»[۹]؛ بارالها! تو خدای قدیم و جاودانی و این سال، سال نو است، از تو می خواهم که مرا در این سال از شیطان حفظ کنی و بر نفس اماره (راهنمایی کننده) به بدی پیروز سازی.

روز دوم محرم
در چنین روزی کاروان امام حسین(علیه السلام) در سال ۶۱ ه‍. ق وارد سرزمین کربلا شد و با ممانعت لشکر حرّ مجبور به توقّف در آنجا گردید.[۱۰]

روز سوم محرم
از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل شده است:

«هر کس در این روز روزه بگیرد، خداوند دعایش را اجابت کند. »[۱۱]

در آن روز سپاه عمر بن سعد وارد کربلا شد.

روز چهارم محرم
بی نتیجه بودن مذاکره حضرت سیدالشهداء(علیه السلام)، با عمر بن سعد برای وادار کردن لشکر وی به ترک جنگ و دعوت او و لشکرش جهت ملحق شدن به سپاه اسلام.

روز هفتم محرم
روزه گرفتن مستحب است.

روز نهم محرم
تاسوعای حسینی، روز محاصره امام حسین(علیه السلام) و اصحابش در سرزمین کربلا توسط سپاه شمر.[۱۲]

اعمال شب عاشورا
۱ چند نماز برای این شب در روایات آمده است که یکی از آنها چنین است:

چهار رکعت نماز که در هر رکعت بعد از سوره حمد، ۵۰ بار سوره توحید خوانده می شود. پس از پایان نماز، ۷۰ بار «سبحان الله والحمدالله و لا اله الاّ الله و الله اکبر ولا حول ولا قوه الاّ بالله العلی العظیم» خوانده شود.[۱۳]

۲ احیای این شب کنار قبر امام حسین(علیه السلام).[۱۴]

۳ دعا و نیایش.[۱۵]

روز عاشورا
۱ عزاداری بر امام حسین(علیه السلام) و شهدای کربلا، در این مورد از امام رضا(علیه السلام) نقل شده است:

هر کس کار و کوشش را در این روز، رها کند، خداوند خواسته هایش را برآورد و هر کس این روز را با حزن و اندوه سپری کند، خداوند قیامت را روز خوشحالی او قرار دهد.[۱۶]

۲ زیارت امام حسین(علیه السلام).[۱۷]

۳ روزه گرفتن در این روز کراهت دارد؛ ولی بهتر است بدون قصد روزه، تا بعد از نماز عصر از خوردن و آشامیدن خودداری شود.[۱۸]

۴ آب دادن به زائران امام حسین(علیه السلام). [۱۹]

۵ خواندن سوره توحید هزار مرتبه.[۲۰]

۶ خواندن زیارت عاشورا.[۲۱]

۷ گفتن هزار بار ذکر «اللّهم العن قتله الحسین(علیه السلام). »[۲۲]

روز دوازدهم محرم
ورود کاروان اسیران کربلا به کوفه و شهادت حضرت سجاد(علیه السلام) در سال ۹۴ ه‍. ق.

روز بیست و یکم محرم
۱ روزه این روز مطلوب است.[۲۳]

پی نوشت ها:

[۱] مصباح کفعمی، ص ۵۰۹-

[۲] فرهنگ عاشورا، ص ۴۰۵، جواد محدثی.

[۳] وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۳۹۴، حدیث ۸

[۴] همان، حدیث ۷

[۵] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۳۳؛ وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۲۹۴، حدیث ۱؛ مفاتیح الجنان، ص ۲۸۶

[۶] مصباح المتهجد، ص ۷۸۳

[۷] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۲۴

[۸] عروه الوثقی، ج ۲، ص ۲۴۳؛ وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۴۷، حدیث ۳

[۹] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۳۴

[۱۰] فرهنگ عاشورا، ص ۴۰۶

[۱۱] عروه الوثقی، ج ۲، ص ۲۴۲؛ وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۴۸

[۱۲] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۳۹، حدیث ۱

[۱۳] همان، ص ۲۹۵، حدیث ۴ و ۵

[۱۴] همان، ص ۳۳۸

[۱۵] همان، ص ۳۳۸

[۱۶] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۴۳، حدیث ۵

[۱۷] کامل الزیارات، ص ۱۷۴، حدیث ۵ و ۶

[۱۸] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۳۸، حدیث ۷

[۱۹] کامل الزیارات، ص ۱۷۴، حدیث ۵

[۲۰] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۳۹، حدیث ۸

[۲۱] کامل الزیارات، ص ۱۷۴-

[۲۲] مفاتیح الجنان، ص ۲۹۸-

[۲۳] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۴۵

منبع : سید عباس رفیعی پور