اشاره:

امام نهم ما شیعیان که نامش محمد و کنیه اش ابوجعفر و لقب ایشان تقی و جواد است، در سال ۱۹۵ ه. ق در شهر مدینه متولد شد. مادر او سبیکه نام داشت که از نظر اخلاقی به مراتب بالایی دست یافته بود و حضرت رضا(علیه السلام) پدر بزرگوار امام جواد(علیه السلام) از او به عنوان بانویی پاکدامن و با فضیلت یاد می کرد. پیشوای نهم در خردسالی به امامت رسید و از آنجا که از علم بی انتهای الهی بهره داشت، بارها از طریق خلفای وقت به مناظره علمی دعوت شد. همزمان با فرارسیدن میلاد پر برکت حضرت جوادالائمه(علیه السلام) به بررسی ابعاد شخصیتی ایشان پرداخته ایم.

 برای خداوندی که از قدرت و علم بی پایان برخوردار است، ساده است که به یک کودک خردسال نبوت یا امامت عطا کند. در سرگذشت حضرت عیسی(علیه السلام) در قرآن ذکر شده که آن حضرت در گهواره به پیامبری رسید و دارای کتاب آسمانی شد و قرآن مجید از زبان حضرت عیسی(علیه السلام) می فرماید: من بنده خدا هستم که به من کتاب داده و به عنوان پیامبر در میان مردم قرار داده است. از این جهت، جای تعجب ندارد که امام جواد(علیه السلام) در خردسالی به امامت رسیده باشد. صفوان یحیی می گوید: زمانی که امام جواد(علیه السلام) سه ساله بود، خدمت امام رضا(علیه السلام) رسیدم و عرض کردم: یابن رسول ا… ! اگر حادثه ای برای شما رخ دهد، امام پس از شما چه کسی خواهد بود؟ فرمود: دهمین پسرم امام جواد(علیه السلام). گفتم: امام جواد(علیه السلام) با این سن کم؟ فرمود: چه مانعی دارد؟ مگر عیسی بن مریم در خردسالی به پیامبری نرسید؟! مقام امامت هم مثل مقام پیامبری است.

مدیر مجتمع فرهنگی بلال با اشاره به ویژگی های درخشان علمی و دانش گسترده و ژرف امام جواد(علیه السلام) می افزاید: برخورداری امام جواد(علیه السلام) از دانش گسترده و احاطه ایشان به علوم، آن هم در خردسالی موجب تحیر خلفای وقت و مردم زمان ایشان بود تا آنجا که طبری در این مورد نقل می کند؛ زمانی که سن امام جواد(علیه السلام) به شش سال و چند ماه رسید، پدر بزرگوار ایشان به شهادت رسید و شیعیان در حیرت و سرگردانی بودند و میان آنها اختلاف نظر به وجود آمد. زیرا سن امام جواد(علیه السلام) کم بود و برخی نسبت به علم ایشان تردید داشته اند. به همین دلیل شیعیان، هر از گاهی اجتماعی تشکیل می دادند و دیدارهایی را با آن حضرت به وجود می آوردند تا ایشان را در علم مورد آزمایش قرار دهند و پاسخ های عالمانه امام جواد(علیه السلام) همه چیز را روشن می کرد. نقل شده که هشتاد نفر از فقها و علمای بغداد و شهرهای دیگر، رهسپار حج شدند و به انگیزه دیدار با امام جواد(علیه السلام) وارد مدینه شدند. در این هنگام عبدا… بن موسی، عموی امام جواد(علیه السلام) وارد شد و در بالای مجلس نشست. فردی از میان جمع بلند شد و گفت: این پسر رسول خداست، هر کس سؤالی دارد از او بپرسد. چند نفر از حاضران سؤال هایی مطرح کردند که عبدا… بن موسی جوابهای نادرستی داد. شیعیان ناراحت شدند و به اتفاق فقها قصد رفتن داشتند که، در اتاق باز شده و امام جواد(علیه السلام) وارد شد و جواب سؤالات را فرمود.

اما در تاریخ مسائل بسیاری در مورد ارتباط شیعیان ایران با امام جواد(علیه السلام) ثبت شده است، از حجهالاسلام ادیب یزدی در این مورد می پرسم او در ادامه می گوید: ایرانیان به دوستی با اهل بیت(علیه السلام)، شهرت بسیاری دارند و با امام جواد(علیه السلام) هم ارتباط بسیاری داشتند. شیعیان ایران، فارغ از این ارتباط با حضرت از طریق وکلای ایشان، در ایام حج هم در مدینه با امام دیدار می کردند. نقل است شخصی از ایران در ایام حج به حضور حضرت رسید و گفت: حاکم ما از دوستداران اهل بیت(علیه السلام) است. من مالیات بدهکارم، اما از عهده پرداخت آن برنمی آیم، نامه ای برای او بنویسید. حضرت نامه ای نوشت با این مضمون «آورنده این نامه، عقیده مبارکی را از تو نقل کرده است.

هر عمل نیکی که انجام دهی، از آن تو خواهد بود. پس بر برادرانت نیکی کن و بدان که خدا از تک تک اعمال تو خواهد پرسید.” آن شخص نامه را گرفت و روانه شهرش شد، نامه را به حاکم شهر داد و او هم از مالیات گذشت کرد و برایش یک حقوق ماهانه در نظر گرفت. حجهالاسلام ادیب یزدی در ادامه به جایگاه معنوی امام جواد(علیه السلام) در تربیت شاگردان برجسته اشاره می کند و می افزاید: در مکتب امام جواد(علیه السلام) شاگردان برجسته ای تربیت یافتند که از آن جمله به حضرت عبدالعظیم حسنی اشاره کرد که احادیث قابل توجهی را از آن حضرت نقل کرده و در اثر تلاش های او شیعیان رو به افزایش گذاشتند. دیگر صحابه آن حضرت علی بن مهزیار است که امام جواد(علیه السلام) به او توجه و عنایت ویژه ای داشت. و در نهایت اینکه مقام علمی امام جواد(علیه السلام) تا آنجا بود که مأمون نیز بارها ایشان را ستایش کرده و می گوید: ابن الرضا، فقیه ترین شما و داناترین شما به خداوند، رسول او و سنت و احکام است. او از همه شما بیشتر کتاب خدا را تلاوت می کند و بیش از شما به محکم، متشابه، ناسخ، منسوخ، ظاهر، باطن، عام، خاص، تنزیل و تأویل قرآن آگاه است.

مرتضى ادیب یزدى

منبع: روزنامه قدس