عربستان سعودی از این نکته بسیار بیمناک است که ممکن است پس از اعزام نیروی زمینی به سوریه، خود عربستان مورد تهاجم نظامی ایران قرار گیرد و این‌ از دلایل اصلی شک و تردید رژیم سعودی در اعزام نیروی زمینی به سوریه است.

خیزش‌های مردمی در شمال آفریقا و خاورمیانه فصلی جدید در روابط بین‌الملل آغاز کرده است؛ بحران سوریه موضع‌گیری بازیگرهای تأثیرگذار بر روند معادلات منطقه‌ای و جهانی را مشخص کرد.

تقابل منافع روسیه و غرب، تقابل منافع روسیه با ترکیه، تقابل منافع روسیه و عربستان سعودی و مهم‌تر از همه تقابل منافع ایران و عربستان سعودی در سوریه در اصل ناشی از حمایت تمام‌قد برخی از کشورهای منطقه از گروه‌های تروریستی در منطقه است.

اما آنچه ایران و عربستان را به رویارویی نظامی می‌کشاند تجاوز عربستان به یمن است که طولانی‌ترین مرز را با آن دارد. همان‌قدر که افغانستان برای ایران مهم است یمن نیز برای عربستان مهم است. عربستان سعودی که به‌رغم سرمایه‌گذاری کلان در عملیات «توفان قاطع» در یمن شکست خورد، ناکامی‌های خود را نشأت گرفته از کمک‌های ایران به حوثی‌ها و شیعیان یمن می‌داند.

البته نگرانی‌های عربستان را در پیشرفت‌های دولت بشار اسد (رئیس‌جمهوری سوریه) که تحت حمایت ایران است باید اضافه کنیم. عربستان سعودی از هیچ تلاشی برای ایران‌هراسی و انزوای جمهوری اسلامی ایران کوتاهی نکرده است و مهم‌ترین دغدغه داخلی و خارجی‌اش را تحکیم قدرت ایران در منطقه می‌داند، این یادداشت در ذیل با نگاهی به اقدامات خصمانه عربستان علیه ایران به اثبات این مدعا می‌پردازد:

اهداف عربستان از نزدیکی به روسیه

پس از به سرانجام رسیدن پرونده بحث‌برانگیز هسته‌ای ایران با گروه موسوم به ۱+۵ عربستان و کشورهای عربی متحد خود که از همان ابتدا نیز با آن مخالف شدیدی داشتند به دنبال راهی برای به‌زانو درآوردن ایران و متقاعد کردن غرب مبنی بر عدم لغو تحریم‌های ایران بودند. عربستان سعودی و اسرائیل از مخالفان ردیف اول حل و فصل موضوع هسته‌ای ایران بودند. عربستان سعودی که در هر سه گزینه یعنی در سوریه، یمن  و پرونده هسته‌ای از ایران شکست خورد، سعی کرده است به دوستان سیاسی ایران یعنی روسیه نزدیک شود که دو هدف از این اقدام در سر داشته است:

۱٫ تعدیل موضع روس‌ها در سوریه در قبال بشار اسد؛ که در این مورد تیرش به سنگ خورد، زیرا ولادیمیر پوتین حاضر نشد با شاهزاده سعودی در کرملین دیدار کند که این درواقع دست ردی بود به سینه سعودی‌ها. چراکه روس‌ها به‌طور سنتی به عربستان سعودی بی‌اعتماد هستند و هرگز حاضر نیستند به‌عنوان یک دوست سیاسی روی عربستان حساب باز کنند. علاوه بر این سقوط جنگنده روسیه توسط ترکیه منجر به تشدید حملات هوایی روسیه علیه مخالفان اسد شد که این هم تیر خلاصی به سفر شاهزاده سعودی به سن‌پترزبورگ بود.

۲٫   تضعیف روابط اقتصادی ایران و روسیه در بلندمدت و ملحق شدن به‌منظور رقابت هسته‌ای با ایران به جمع باشگاه اتمی جهان؛ که البته در این مورد موفق شده است قراردادهای اقتصادی کلانی با روسیه منعقد کند که در بالا بدان اشاره‌شده است. اما عربستان به هدف دوم خود نیز نرسیده است. چراکه برقراری روابط با یک کشور نیازمند به زمینه تاریخی، مواضع دو کشور در قبال تحولات بین‌الملل و همچنین استقلال در تصمیم‌گیری دو طرف دارد که عربستان سعودی ازلحاظ تاریخی روابط حسنه‌ای با روسیه نداشته است و بارها با جنگ نفتی روسیه را متنبه کرده است، اما دلیل اصلی بی‌اعتمادی روس‌ها نسبت به آل سعود درواقع به عدم استقلال در تصمیم‌گیری‌های خود و تابعیت کورکورانه آن‌ها از آمریکا (رقیب شماره یک روسیه) می‌باشد. گذشته از این، پس از سفر شاهزاده سعودی به روسیه، مهم‌ترین تحول بین‌الملل از نوع تحریک‌آمیز، اقدام ترکیه مبنی بر سقوط جنگنده روسیه اتفاق افتاد که این اقدام به‌کلی روند معادلات را در سوریه تغییر داد. زیرا در وهله اول منجر به نزدیکی بی‌سابقه ایران و روسیه شد. انعقاد قراردادهای تجاری کلان، تسهیل روادید بین دو کشور و غیره نشان‌دهنده اوج مشارکت ایران و روسیه در چند سال اخیر است. البته سفر ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه که بعد از سفر ولی‌عهد عربستان به روسیه صورت گرفت نیز نشان‌دهنده ارجحیت تهران نسبت به ریاض است.

اعدام مهندسی‌شده شیخ نمر

در نهایت عربستان که از اقدامات تضعیف‌کننده خود علیه ایران نتوانست کاری از پیش ببرد دست به اقدام عجیب و ضد بشری زد که در یک حرکت ناباورانه شیخ «نمر باقر النمر» روحانی معروف شیعه را در کنار تروریست‌های القاعده اعدام کرد که هدف اصلی آن تحریک احساسات داخل ایران بود و به این هدف دست‌یافت. آتش زدن سفارت عربستان در تهران و کنسولگری آن در مشهد، محکومیت بین‌المللی را متوجه ایران ساخت و درواقع تعرض‌کنندگان به سفارت عربستان در زمین خود عربستان بازی کردند.

ایران در این مورد بازی برده را به عربستان واگذار کرد. درواقع اعدام مهندسی‌شده عربستان تحت شعاع اقدام تظاهرکنندگان داخل ایران قرار گرفت و جامعه بین‌الملل ایران را محکوم کرد. حمله به سفارت در ایران امری مسبوق به سابقه است و حمله به سفارت عربستان که سعودی‌ها در آن نقش داشتند چهره پساتوافق ایران را تا حدودی خدشه‌دار کرد و درنهایت منجر به قطع کامل روابط دیپلماتیک عربستان و شمار معدودی از متحدان عربستان با ایران شد. هرچند که قطع روابط دیپلماتیک ایران و عربستان امری مسبوق به سابقه است، اما قطع روابط در شرایط بحران در سوریه و یمن و حضور قدرت‌های نظامی بزرگ دنیا در این کشور بسیار خطرناک است، چراکه ایران و عربستان از تأثیرگذارترین بازیگران در حل‌وفصل بحران منطقه هستند که در صورت عدم هوشیاری دو طرف احتمال رویارویی نظامی بعید نیست.

اکنون، فضا در سوریه کاملاً دوقطبی شده است، آمریکا، عربستان، ترکیه و برخی از کشورهای غربی و عربی در یک‌طرف و روسیه، ایران، عراق ، سوریه در طرف دیگر قرار دارند. تشدید تنش در روابط روسیه و ترکیه، آنکارا را به ریاض نزدیک‌تر می‌کند، زیرا مواضع ترکیه و عربستان هم در سوریه و هم در عراق در حقیقت مشترک نیستند، بلکه انطباق منافع پیدا کردند.

عربستان و ایران دو رقیب دیرینه

عربستان سعودی و ایران دو رقیب دیرینه ایدئولوژیک و از بازیگران مؤثر در منطقه خاورمیانه و خلیج‌فارس هستند، روابط دو کشور علاوه بر اختلاف بر سر مسائل ایدئولوژیک، به دلیل اقدامات عربستان درزمینهٔ کاهش قیمت نفت همواره از فراز و نشیب‌های زیادی برخوردار بود. سیاست ایران هراسی و ضد شیعی عربستان در خاورمیانه، آسیای مرکزی و قفقاز و آسیای جنوبی، سنگ‌اندازی در پیشبرد گرونده هسته‌ای ایران، ترغیب کردن ایران به  جنگ نیابتی در سوریه و یمن ازجمله اقدامات خصمانه عربستان علیه ایران هستند. پادشاهی سعودی پس از شکست در یمن و سوریه و پس از به سرانجام رسیدن پرونده هسته‌ای ایران، با فرستادن ولیعهد خود به روسیه و وعده‌های میلیون دلاری سعی کرده است از یک‌سو موضع روسیه در قبال سوریه را بخرد و از سوی دیگر خشم خود را از آمریکا به دلیل همکاری با پرونده هسته‌ای ایران ابراز کند که در هر دو صورت ناکام ماند، چراکه چندی پس از دیدار شاهزاده سعودی از روسیه، ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه به ایران به دیدار رهبر انقلاب اسلامی شتافت که این خود نشان از ارجحیت تهران نسبت به ریاض است. اقدام ترکیه مبنی بر سقوط جنگنده روسیه که یک روز بعد از سفر پوتین به ایران صورت گرفت، درواقع آب سردی بود به تلاش ریاض برای دوستی سیاسی با روسیه، چراکه اقدام ترکیه تشدید حملات هوایی روسیه را در سوریه به همراه داشت. عربستان سعودی که گویا خصومت بیمارگونه‌اش با ایرانی پایانی ندارد این بار تصمیم گرفت به سوریه نیروی نظامی اعزام کند که در ذیل به تبعات آن اشاره‌شده:

اهداف عربستان از اعزام نیروی زمینی به سوریه

در صورت اعزام نیروی زمینی عربستان به سوریه، رویارویی مستقیم نیروی‌های عربستان با ایران در سوریه دور از انتظار نخواهد بود. هرچند که عربستان بروز درگیری مستقیم با ایران را منتفی می‌داند. محمد بن سلمان، جانشین ولی‌عهد و وزیر دفاع عربستان، بروز هرگونه جنگ میان عربستان و ایران را فاجعه خواند و گفت، نباید اجازه داد چنین اتفاقی رخ دهد. او در گفت‌و‌گو با نشریه اکونومیست اظهار داشت: «این موضوعی است که ما به‌هیچ‌وجه پیش‌بینی آن را نمی‌کنیم و هر که در این راستا گام بردارد، عقل سلیم ندارد». از طرف دیگر، فرماندهان نظامی ایران نیز عربستان را جزء تهدیدات پنج به بالاتر محسوب می‌کنند و عربستان را در حد و اندازه‌های جنگ نظامی با ایران نمی‌بینند. دریافت سامانه موشکی اس-۳۰۰ که شمارش معکوس آن آغازشده است مسلماً در قدرت دفاعی ایران اثرگذاری مثبت خواهد داشت.

عربستان سعودی دلیل ناکامی‌های خود در سوریه و یمن را، حمایت‌های ایران از بشار اسد و کمک‌های ایران از حوثی‌ها و شیعیان یمن می‌داند. ازاین‌رو از هر دریچه‌ای برای تضعیف و انزوای ایران استفاده می‌کند و اکنون در حال بررسی گزینه نظامی علیه ایران است. اگر عربستان سعودی به سوریه نیروی زمینی اعزام کند شرایط بسیار پیچیده خواهد شد و احتمال درگیری نظامی ایران و عربستان در سوریه زیاد است و از سوی دیگر روسیه ممکن است وارد درگیری مستقیم با ترکیه شود که درنهایت کشورهای حامی بشار اسد و مخالف بشار اسد وارد رویارویی نظامی شوند و هدف اصلی که مبارزه با تروریسم است به فراموشی سپرده می‌شود.

هرچند عربستان ابتدا، از احتمال اعزام نیروی زمینی ۱۵۰ هزارنفری با مشارکت برخی از کشورهای عربی خبر داد، اما این خبر در اصل یک نوع عملیات روانی علیه ایران مبنی بر کوتاه آمدن بر سر مسئله سوریه و بویژه یمن است. اما عربستان سعودی از این نکته نیز خیلی هراس دارد که ممکن است پس از اعزام نیروی زمینی به سوریه، خود عربستان موردتهاجم نظامی ایران قرار گیرد و این‌یکی از دلایل اصلی شک و تردید عربستان در اعزام نیروی زمینی به سوریه است و اگر هم قرار است نیروی زمینی به سوریه اعزام کند سعی می‌کند مزدوران کشورهای عربی را به همراه اندکی از نیروی زمینی خود اعزام کند.

علاوه بر این، یکی دیگر از اهداف پنهانی عربستان سعودی از اعزام نیروی زمینی به سوریه، ترغیب کردن ایران به جنگ با اسرائیل است. مسلم است که ایران با توجه به تجربه هشت سال جنگ ازنظر توان نظامی از عربستان یک سر و گردن بالاتر است، اما ایران باید این نکته را در نظر بگیرد که در صورت رویارویی نظامی دو کشور، عربستان از حمایت شورای همکاری خلیج‌فارس و اتحادیه عرب برخوردار است این در حالی است که هیچ‌کدام از کشورهای منطقه در طرف ایران قرار نمی‌گیرند. بنابراین ایران باید با نهایت دقت و هوشیاری کامل اقدامات عربستان را زیر ذره‌بین قرار دهد و در پی عوامل بازدارنده باشد.

نویسنده: محمد جواد آهسته

منبع : فارس

هدف پرس شیعه اطلاع رسانی است از این رو انتشار این مطلب به معنای تایید محتوای آن نیست.