معمولا دید افراد مختلف نسبت به زندگی فرق می‌کنند، عده‌ای بسیار خوش‌بین و مثبت‌نگر هستند و عده‌ای بسیار ناامید یأس و تیرگی دنیای این افراد را در بر گرفته است.همه رفتارهای اطرافیان را حمل بر سوء می‌کنند و کینه‌ها به دل می‌گیرند

پرس شیعه، این افراد در نظر دیگران اشخاصی بسیار ضعیف و نفرت‌انگیز جلوه خواهند کرد که به مرور تمامی دوستان خود را از دست خواهند داد؛ چرا که همه انسان‌ها در نوع خود با مشکلاتی رو به رو هستند، دیگر تحمل صحبت‌های یأس‌آفرین و منفی دیگران را ندارند.

مثبت‌اندیشی همان خوش‌بینی و تفأل خیر به خداوند و جهان و دیگر انسان‌ها است زیرا از نظر روایات اسلامی سوءظن تنها در مورد رفتار دیگران تحقق نمی‌یابد بلکه هر بدگمانی به خدا و مخلوق خدا به نحوی که به شکل اعتقاد قلبی درآید و اعتقاد و گفتار و رفتار انسان بر اساس آن شکل بگیرد، سوءظن محسوب می‌شود.

همه ما ممکن است در برخوردهای اجتماعی خود نسبت به رفتارهای دیگران پیشداوری‌هایی انجام بدهیم که بعد از مدتی به عدم درستی آن پی ببریم .
به آینده خوش‌بین باشیم؛ چرا که خداوند خیر مطلق است و برای بندگانی که عاشق آنهاست، جز خیر و خوبی نمی‌خواهد.

 پس بهتر است به او اعتماد کنیم و خودخواسته پشت به خیر و خوبی‌ها نکنیم.
خداوند متعال آینده جهان را روشن می‌داند و تمام هستی را متعلق به کسی می‌داند که تقوا پیشه کند و به خدای یکتا باور داشته باشد.

قرآن و منفی‌نگری

 ای کسانی که ایمان آورده‌اید از بسیاری از گمان‌ها بپرهیزید، چرا که برخی از گمان‌ها گناه است.

در این آیه مراد از ظنی که مسلمین مأمور به اجتناب از آن شده‌اند، ظن سوء است وگرنه ظن خیر که بسیار خوب است و به آن سفارش هم شده؛

هم چنان که از آیه ۱۲ سوره نور هم استفاده می شود و مراد از اجتناب از ظن اجتناب از خود ظن نیست، زیرا ظن نوعی ادراک نفسانی است، پس نهی‌کردن از خود ظن صحیح نیست
بلکه منظور آیه مورد بحث نهی از پذیرفتن ظن بد است.

می‌خواهد بفرماید: اگر درباره کسی ظن بدی به دلت وارد شد، آن را نپذیر و به آن ترتیب اثر نده، بنابراین اگر در ادامه آیه آمده بعضی از ظن‌ها گناه است، باز خود ظن منظور نیست بلکه ترتیب اثر دادن به آن است که در بعضی موارد گناه است.

مانند این که نزد شما از کسی بدگویی کنند و شما دچار سوءظن به او بشوید و این سوء ظن را بپذیرید و در مقام ترتیب اثردادن برآمده به او توهین کنید و یا همان نسبت را که شنیده‌اید به او بدهید که همه این‌ها آثار بد و منفی بدگمانی و سوءظن است.

 امام رضا(علیه السلام) می‌فرماید:
به خداوند گمان نیک ببر زیرا خداوند عزوجل می‌فرماید: من نزد گمان بنده مؤمن خویشم، اگر گمان او به من نیک باشد، مطابق آن گمان با او رفتار می‌کنم و اگر بد باشد، نیز مطابق همان گمان بد با او رفتار می‌کنم.
【اصول کافی، ج ۲، ص ۷۷】

گمان خیر به خداوند و به تعبیر دیگر توکل و اعتماد بر حق تعالی باعث ایجاد طمأنینه و آرامش در انسان می‌شود زیرا می‌داند که به قدرت لایزال الهی متصل است، بنابراین عظیم ترین منبع انرژی را در خود به وجود می آورد؛
خدا یکتاست و جز او معبودی نیست و اهل ایمان باید در همه امور تنها بر خداوند توکل کنند.

نمونه‌های آینده‌نگری مثبت در قرآن

 «وَ لَقَدْ کَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ»(الانبیاء، آیه ۱۰۵)؛
و به راستی در زبور پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد.

 «إِنَّ الأَرْضَ لِلّهِ یُورِثُهَا مَن یَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَ الْعَاقِبَهُ لِلْمُتَّقِینَ» (اعراف ۱۲۸)؛
که زمین از آن خداست، آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد، می‌دهد و فرجام (نیک ) برای پرهیزکاران است.

 «وَنُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّهً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ»؛
و می‌خواهیم بر کسانی که در زمین، فرودست شدند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان [مردم] گردانیم و ایشان را وارث زمین کنیم.

 «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُم فِی الْأَرْضِ …وَ لَیُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا یَعْبُدُونَنِی لَا یُشْرِکُونَ بِی شَیْئًا وَ مَن کَفَرَ بَعْدَ ذَلِکَ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» (سوره نور آیه ۵۵)؛
⇦ خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، وعده داده است که حتماً آنان را در زمین، جانشینِ [خود] قرار دهد … و آن دینی را که برای ایشان پسندیده است، به سودشان مستقر کند و بیمشان را به ایمنی مبدل گرداند.

نباید فکر کنیم که این آیات وعده هایی دور و دراز است و سطحی از آن بگذریم و گمان کنیم کو تا زمین به اهل ایمان برسد.

 اگر کسی به وعده‌های خداوند ایمان داشته باشد و تقوا پیشه کند، √ باید بداند که هم اکنون او هم از مصادیق وارثان زمین است و عاقبت به خیری در انتظار اوست.

آیات فوق، نمونه‌هایی از آیاتی است که بر آینده روشن و نیکویی برای تاریخ بشر دلالت دارد. در برخی کتاب‌ها، تعداد آیاتی که به این امر اختصاص داشته و آینده را برای بشر مثبت و روشن ارزیابی می کند، بیش از یکصد آیه شمرده شده است.

 و نیز بعضی از مؤلفان، تعداد آنها را بیش از دویست آیه برشمرده است؛
【سیدهاشم حسینی بحرانی، سیمای حضرت مهدی (عج) در قرآن، ترجمه سید مهدی حائری قزوینی】

عوامل مثبت‌نگری

 تقویت ایمان:
برای رسیدن به مثبت‌نگری، تکیه‌گاه و زمینه فکری لازم است که چیزی جز ایمان به خدا و دین باوری نیست.

کسی که به خدا و روز جزا اعتقاد داشته باشد زندگی برای او معنا پیدا می کند.
وقتی از مذهب و خداباوری سخن می‌گوییم، منظور اعتقاد حقیقی و ایمان واقعی است.

 اگر کسی به معاد باور داشته باشد، زندگی دنیوی برای او هدف نخواهد بود. این باور، جهت‌گیری خاصی به او می‌دهد. فضای خداخواهی، برای خدا بودن و به سوی خداشدن و فضای اطمینان، مثبت‌نگری است نه اضطراب و منفی‌نگری.

هر چه درجه خلوص ایمان به خدا بیشتر و میزان آگاهی افزون‌تر باشد، به همان نسبت، آثار آن در اندیشه، احساس و رفتار فرد، ظاهر می‌شود. انسان در پناه توحید و توکل بر خدا، احساس پوچی نمی‌کند، دچار یأس نمی‌گردد، یقین دارد تلاشش اثری مثبت و نیکو بر جای خواهد گذاشت، کمترین کوشش او ضایع نمی‌شود، همه حوادث را بر اساس حکمت الهی تفسیر می‌کند.

 امام صادق (ع) می‌فرمایند:
⇦ «خداوند بزرگ می فرماید: بنده با ایمان خود را در هیچ حالی قرار نمی‌دهم، مگر آن که همان را برای او مفید و خیر قرار داده باشم. پس باید به قضا و آنچه من خواسته‌ام، راضی باشد.»
【اصول کافی، ج ۳، ص ۱۰۱】