باراک اوباما طی یک سخنرانی در کاخ سفید گفت مایل است پرونده زندان گوانتانامو را در زمان باقیمانده از دوران ریاست جمهوری خود ببندد و نمی‌خواهد هنگامی که در سال آینده کاخ سفید را ترک می‌کند، این موضوع را حل نشده به رئیس جمهور بعدی واگذار کند.

به گزارش پرس شیعه؛ رئیس‌ جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه (۴ اسفند/ ۲۳ فوریه) اعلام کرد که می‌خواهد پیش از پایان ریاست‌ جمهوری‌اش “زندان گوانتانامو” را تعطیل کند. باراک اوباما طی یک سخنرانی در کاخ سفید گفت مایل است پرونده زندان گوانتانامو را در زمان باقیمانده از دوران ریاست جمهوری خود ببندد و نمی‌خواهد هنگامی که در سال آینده کاخ سفید را ترک می‌کند، این موضوع را حل نشده به رئیس جمهور بعدی واگذار کند.

اوباما، این سخنان را پس از آن بیان کرد که وزارت دفاع آمریکا روز سه شنبه طرح بستن زندان گوانتانامو را به کنگره آمریکا تحویل داد.

اکنون این سؤال مطرح است که اوباما چرا می‌خواهد زندان گوانتانامو را ببندد؟

پاسخ این سؤال به مجموعه‌ای از عوامل بازمی‌گردد که کاخ سفید را به این نتیجه رسانده که بایستی این زندان مخوف را تعطیل کند. در این میان البته دولت اوباما سعی دارد بستن گوانتانامو را به حفظ امنیت و ارزش‌های به اصطلاح آمریکایی پیوند زند و این‌گونه وانمود نماید که باز بودن این زندان بدنام به وجهه آمریکا در دنیا خدشه وارد می‌کند، اما سخن فراتر از این‌ حرف‌هاست و دلایل برچیدن گوانتانامو در این دست توجیهات و اقدامات نمادین نمی‌گنجد و چرایی آن را بایستی در جاهای دیگر جستجو کرد.

نکته اینجاست که آمریکا زندان گوانتانامو را در ژانویه سال ۲۰۰۲ و پس از حملات ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ در یک پادگان دریایی در جنوب شرقی کوبا راه اندازی کرد و هدف از این تاسیس را محبوس کردن مظنونان به تروریسم عنوان کرد اما این زندان در عمل به جای اینکه با تروریسم مبازه کند به نماد خشونت طلبی و افراطی‌گری در جهان تبدیل شده است.

در این راستا یکی از چراهای تصمیم دولت اوباما برای بستن گوانتانامو در فشار افکار عمومی نهفته است؛ اینکه در این زندان حقوق بشر نقض می‌شود. به طوری که به اذعان حقوقدان آمریکایی؛ آمریکا در زندان گوانتانامو ناقض حقوق بشر است. در این باره به گزارش پرس تی وی، «ادوارد کاریگان» کارشناس حقوق بین الملل در گفتگو با این شبکه از شهر اونتاریو در کانادا گفت: «دولت باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا بارها از لزوم تعطیلی زندان گوانتانامو سخن گفته است اما در آمریکا، عده‌ای بر این نکته تاکید دارند که فعالیت زندان گوانتانامو غیرقانونی است. باید این زندان تعطیل شود. ادامه فعالیت این زندان نشانه نقض حقوق بشر در آمریکاست.»

مسئول حقوق بشر سازمان ملل هم با اشاره به این‌که بازداشت نامحدود عده زیادی زندانی بدون تفهیم اتهام یا محاکمه بر خلاف قوانین بین‌المللی است از امریکا خواست زندان گوانتانامو را تعطیل کند.

بر این اساس، دستگاه حکومتی بوش در حالی زندانیان گوانتامو را «جنگجویان دشمن» ‌می‌خواند که آنها را بدون محاکمه زندانی کرده بود و از آنجا که این زندان در خاک آمریکا قرار ندارد، قوانین دادگاه‌های آمریکا بر آن اعمال نمی‌شود و بسیاری از متهمان در آنجا بدون تفهیم اتهام مدتهاست که در بازداشت به سر می‌برند. از این‌رو که «انحراف از شرایط بازداشت» کاملاً مشهود است تنها ۱۰ نفر از زندانیان گوانتانامو توسط دادگاه نظامی آمریکا محاکمه شده‌اند و یا منتظر محاکمه هستند و ده‌ها نفر بدون دلیل معتبر، روانه این زندان شده‌اند.

از ۱۶۶ زندانی گوانتانامو که از ۲۳ کشور مختلف هستند، تنها ۹ زندانی به طور رسمی متهم شناخته شدند و یا متهم به یک جرم کیفری هستند.

از چنین منظری است که گوانتانامو به شکنجه زندانیان شهره شده است. از زمان تأسیس این زندان در سال ۲۰۰۲ تاکنون شواهد و مستنداتی درباره استفاده از روش‌های ضد انسانی و شکنجه مانند غرق مصنوعی و محرومیت حسی در این زندان رو شده که انتقادات زیادی را متوجه واشنگتن کرده است.

جدای از مسایل حقوق بشری، پرهزینه بودن اداره گوانتانامو یکی از دلایلی عنوان شده که اوباما را نسبت به تعطیلی این زندان مجاب کرده است. در این باره گفته شده زندانیان گوانتانا سالانه ۴۰۰ تا ۴۵۰ میلیون دلار هزینه دارد.” دایان فاینستاین”، سناتور دموکرات آمریکا اعلام کرده هزینه نگهداری یک زندانی در گوانتانامو ۳۰ برابر هزینه نگهداری یک زندانی در زندان‌های با امنیت بالا در خاک آمریکا است.

به علاوه‌، از «انگیزه‌های انتخاباتی» به‌عنوان یکی از اهداف اوباما برای بستن زندان گوانتانامو هم نمی‌توان به سادگی گذشت. لذا این‌که باراک اوباما قصد دارد تا پیش از پایان دومین دوره ریاست‌جمهوری‌اش به یکی از مهم‌ترین وعده‌هایش جامه عمل بپوشاند در رقابت انتخاباتی دموکرات‌ها با جمهوری‌خواهان نهفته است.

در این راستا از اختلاف‌نظر شدید میان دولت دموکرات و جمهوری‌خواهان بر سر بستن گوانتانامو سخن به میان آورده می‌شود. در این باره “پل رایان” رئیس جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان آمریکا، تهدید کرده با هرگونه اقدام رئیس جمهور در جهت تلاش یک‌جانبه برای بستن زندان گوانتانامو برخورد خواهد کرد.

“جاش ارنست” هم در واکنش به این اقدام جمهوری‌خواهان گفت: «اگر آنها فقط بخشی از وقتی را که صرف گرفتن وکیل به هزینه مالیات دهندگان برای پیگرد قضایی رئیس جمهور می‌کنند صرف همکاری با رئیس جمهور در جهت تامین منافع مردم آمریکا می‌کردند آنگاه می توانستند بیشتر به نتیجه کارشان افتخار کنند».

همچنین نمایندگان جمهوری‌خواه لایحه‌ای را معرفی کرده‌اند تا با تلاش اوباما برای تعطیلی این زندان جنجالی مقابله کنند. از این‌رو به نظر می‌رسد که اوباما برای بستن زندان گوانتانامو با مشکلات عدیده و دردسرهای زیادی مواجه است. در این باره جدای از سماجت جمهوری‌خواهان برای جلوگیری از تعطیلی این زندان که در آن انگیزهای انتخاباتی موج می‌زند، مشکلات مالی هم مزید بر علت شده تا بستن گوانتانامو در هاله‌ای از ابهام باشد. از جمله این‌که هزینه کل انتقال زندانیان گوانتانامو چشمگیر است و بین ۲۹۰ تا ۴۷۵ میلیون دلار برآورد می‌شود. مضاف به اینکه بر اساس طرح اوباما قرار است زندانیان گوانتانامو به ۱۳ بازداشتگاه در خاک آمریکا منتقل شوند اما مرکز خاصی هنوز برای آنها در نظر گرفته نشده است.

به هرحال در سالی که در آن انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در پیش است بعید به نظر می‌رسد که کنگره با اکثریت جمهوری‌خواه، محدودیت‌های قانونی پیش‌رو را بردارد تا یکی از مهم‌ترین وعده‌های باراک اوباما پیش از خداحافظی‌اش با کاخ سفید محقق شود و مخلص کلام این‌که اوباما از حمایت و پشتیبانی سیاسی لازم برای بستن زندان گوانتانامو برخوردار نیست.